Het vernieuwde toernooiformat speelt hierin een grote rol. Met 48 landen, twaalf groepen en een extra knock-outronde is er strategisch meer ruimte om defensief te spelen. Niet alleen de nummers één en twee gaan door, ook de acht beste nummers drie stromen door. Hierdoor is een gelijkspel niet langer een gemiste kans, maar vaak ook al gewoon een prima resultaat. Drie remises kunnen al genoeg zijn om de volgende ronde te bereiken. Dat maakt voluit aanvallen in de slotfase minder aantrekkelijk en zorgt ervoor dat teams risico's vermijden. Eén fout kan het verschil betekenen tussen groepsoverleving of vroege uitschakeling, dus kiezen bondscoaches sneller voor controle in plaats van het nemen van onnodige risico's.

Voor voetballiefhebbers voelt dit als een bekend patroon. Het WK van 1990 in Italië staat nog altijd bekend om de hoeveelheid gelijkspellen in de groepsfase. Dat leidde destijds tot kritiek en zelfs een aanpassing van het puntensysteem. Nu lijkt die focus op 'eerst de nul houden' weer helemaal teruggekeerd. Dit ligt niet aan een gebrek aan de wil om te winnen, maar aan de structuur die ploegen stimuleert om in de eerste plaats een nederlaag te voorkomen.

Wie alleen naar het aantal gelijke spelen kijkt, zou kunnen denken dat het WK 2026 een saai toernooi is. Inmiddels weten we wel dat dat beeld niet helemaal klopt. Hoewel veel wedstrijden zonder winnaar eindigen, wordt er nog altijd volop gescoord. Duels als Noorwegen tegen Senegal (3-2) en meer dan genoeg andere wedstrijden laten zien dat ploegen wel degelijk de weg naar het doel weten te vinden. Het probleem zit hem dus niet zozeer in een gebrek aan aanvallende intenties, maar eerder in het feit dat veel landen aan elkaar gewaagd zijn en in de slotfase vaak genoegen nemen met een punt.