Zo bouwt Volvo auto’s die zichzelf verbeteren, onder leiding van een Nederlander

Mocht je niet bekend zijn met de term Software Defined Vehicle, schaam je dan vooral niet. Voor ons was het ook nieuw, maar zonder dat we het doorhadden, zagen we deze ontwikkeling al wel overal om ons heen. Want als je de term SDV helemaal plat slaat, dan is het in feite een auto waarbij software minstens zo belangrijk is als hardware. Dat is de toekomst, en die toekomst komt snel dichterbij. We zijn er eigenlijk al.

Vooral door de opkomst van nieuwe merken gaat die ontwikkeling sneller dan ooit. Jonge automakers, die nooit een verbrandingsmotor van dichtbij hebben gezien en groot zijn geworden in een tijdperk van grote technologische vooruitgang, zetten de toon. Deze techbro’s vormen de kopgroep, maar krijgen daarin ook gezelschap van de gevestigde orde. Zoals Volvo.

Sterker nog, Volvo behoort op dit vlak tot de absolute top. Volgens onderzoek van S&P is Volvo, samen met NIO, het enige merk ter wereld dat volledig klaar is voor deze volgende stap in de autowereld. Hoe heeft Volvo dat voor elkaar gekregen? En belangrijker nog: wat heb je daar als consument aan? We vroegen het aan Head of Global Software Engineering bij Volvo Car Corporation en onze landgenoot Alwin Bakkenes.

Het antwoord op die vraag is tegelijk eenvoudig en veelomvattend. Omdat software inmiddels tot in vrijwel ieder hoekje van de moderne Volvo reikt, zitten de voordelen overal. Op plekken waar je het verwacht, zoals in het infotainmentsysteem, maar ook in systemen die op de achtergrond werken en pas echt opvallen als het erop aankomt.

Volgens Bakkenes zit de winst van deze software-aanpak dan ook in meer dan alleen een slimmer scherm. Juist de praktische dingen die automobilisten elke dag merken, maken volgens hem het verschil. Zo vertelt hij dat ze er bijvoorbeeld in zijn geslaagd om via een software-update de laadtijd terug te brengen en dat ze zo ook de range van je Volvo straks, zonder fysieke aanpassingen, nog verder kunnen oprekken.

Daarin zit ook meteen de kern van het verhaal achter de softwaregedreven auto: een Volvo is niet langer een product dat na aanschaf langzaam veroudert, maar juist een auto die zich blijft ontwikkelen. Nieuwe software kan functies verbeteren, prestaties aanscherpen, de actieve veiligheid vergroten en de gebruikservaring verfijnen, zonder dat daar fysieke aanpassingen voor nodig zijn. Dat is een fundamenteel andere manier van denken dan de autowereld jarenlang gewend was.

Om dat op hoog niveau te kunnen doen, vraagt het wel iets van een fabrikant. Daarin kun je de vergelijking maken met bijvoorbeeld Apple. Een bedrijf dat software en hardware zelf ontwerpt en ontwikkelt, waardoor ze naadloos op elkaar aansluiten. Ook Volvo lijkt die kant op te bewegen: niet simpelweg onderdelen inkopen en samenvoegen, maar steeds meer in eigen beheer bouwen vanuit één gedeelde technologische visie.

Dat vraagt om nogal wat toewijding, investeringen en volharding. Deze aanpak werkt alleen als je volledig bereid bent om de omslag naar een Software Defined Vehicle te maken. Voor nieuwe merken die niet beter weten, is dat een stuk makkelijker dan voor merken met een lange bestaansgeschiedenis die het roer moeten omgooien. Toch is Volvo wat dat betreft in het diepe gesprongen.

Hoe groot die stap is, blijkt wel uit hoe Volvo inmiddels is ingericht. Voor deze softwaretransformatie heeft het merk volgens Bakkenes duizenden engineers aangenomen. Dat was ook nodig, want een traditionele autofabrikant verander je niet zomaar in een softwarebedrijf. Zoals Bakkenes uitlegt: een geweldige mechanical engineer school je niet even om tot een geweldige software engineer. Daarvoor is nieuwe kennis nodig, en dus ook nieuw talent.

Die omslag zie je terug in Volvo’s Software Test Centre, waar auto’s en code letterlijk samenkomen. In deze softwarefabriek staan honderden complete auto’s, losse onderdelen en digitale systemen te draaien in gecontroleerde testopstellingen. Allemaal om hardware en software zo goed mogelijk met elkaar te laten samenwerken. Software is daarmee dus geen afdeling aan de zijkant van het bedrijf, maar een kernonderdeel van hoe Volvo nieuwe auto’s ontwikkelt: bouwen, testen, verbeteren en opnieuw beginnen.

Dat gebeurt dus allemaal onder toeziend oog van Alwin Bakkenes. Hij groeide op in Lisse, studeerde informatica in Amsterdam en kwam via een Amerikaans techbedrijf uiteindelijk in Zweden terecht. Daar werkte hij eerst voor startups in Stockholm, voordat Göteborg hem naar Volvo trok. Die Zweedse stad draait overigens bijna volledig om Volvo, of zoals Bakkenes vertelt: “In Göteborg zeggen ze: je werkt bij Volvo, hebt bij Volvo gewerkt of gaat ooit bij Volvo werken.”

Voor Bakkenes werd het uiteindelijk alle drie. Tussen 2005 en 2011 werkte hij al bij Volvo aan infotainmentsystemen, waarna hij vertrok om als CEO van een startup aan Linux-gebaseerde infotainmentsoftware te bouwen. Drieënhalf jaar geleden keerde hij terug bij Volvo, precies op het moment dat de softwaretransformatie in volle gang was. Dit keer niet alleen om schermen slimmer te maken, maar om de hele auto opnieuw te laten denken.

De weg naar een geslaagde SDV is echter niet zonder hobbels. Vooral bij het opstarten van zo’n omslag, loop je als bedrijf tegen grote uitdagingen aan. Er zijn een hoop dingen die je voor het eerst probeert, en dan loop je soms tegen problemen aan of zie je dingen over het hoofd. Dat werd ook zichtbaar bij de EX90, Volvo’s grote elektrische vlaggenschip dat technologisch veel moest bewijzen, maar bij de lancering ook te maken kreeg met softwarematige groeipijn.

Bakkenes draait daar niet omheen. De strategie was volgens hem de juiste, maar Volvo moest sneller investeren in testen en kwaliteitscontrole. Niet omdat de richting verkeerd was, maar omdat bugs eerder in het proces gevonden moesten worden. “Zodat de bugs door ons worden gevonden en niet door consumenten”, legt hij uit. Niet ideaal, maar wel leerzaam: de opgedane kennis moet Volvo nu helpen om de volgende stap als softwaregedreven automerk te zetten.

SDV draait niet alleen om de software in de auto, maar ook om de manier waarop het die software bouwt en test. Elke fout die door de mazen glipt, wordt geanalyseerd: hoe kon dit gebeuren, en hoe zorgen we dat we dit de volgende keer eerder vinden? Dat klinkt misschien minder sexy dan range, AI en high-end audio, maar precies daar begint de belofte van een écht slimme auto.

En als Volvo-bezitter ben jij onderdeel van dat systeem. Moderne Volvo’s verzamelen, mits je daar toestemming voor geeft, waardevolle praktijkdata die Volvo kan gebruiken om zijn software verder te verbeteren. Niet alleen testauto’s in de softwarefabriek dragen dus bij, maar ook auto’s die dagelijks op de weg rijden. Juist die praktijkdata is enorm waardevol, omdat je sommige situaties nauwelijks realistisch kunt nabootsen in een testomgeving.

Volvo gebruikt veiligheid daarin vaak als belangrijkste voorbeeld. Iedere keer dat een noodsysteem ingrijpt, wordt die situatie vastgelegd en (mits de bestuurder daarvoor toestemming geeft) gedeeld met Volvo. Juist die real world-data is bijna onmogelijk volledig na te bootsen in een testomgeving en daardoor enorm waardevol voor de verdere ontwikkeling van de systemen.

Maar die data wordt niet alleen gebruikt om ongelukken te voorkomen; ook comfort speelt een grote rol. Bakkenes noemt als voorbeeld hun ‘human-like driving’. Waar traditionele rijhulpsystemen soms wat hoekig of nerveus kunnen aanvoelen, probeert Volvo de auto juist menselijker te laten reageren. Denk aan een auto die in een bocht niet abrupt corrigeert, maar soepeler anticipeert op de weg, zoals een ervaren bestuurder dat zelf ook zou doen. Het doel is daarbij niet per se meer veiligheid, maar vooral een prettigere, natuurlijkere rijervaring.

En misschien nog wel het belangrijkste is dat niet alleen geldt voor de EX90 en de ES90, maar ook voor de aankomende EX60 en alle Volvo’s die nog gaan komen. Dit alles gebeurt namelijk binnen één gedeelde technische basis. Bakkenes noemt dat de overstap naar een ‘single tech stack’. Simpel gezegd betekent dit dat Volvo niet voor ieder model opnieuw het wiel hoeft uit te vinden, maar steeds verder bouwt op dezelfde digitale ruggengraat.

Dat maakt de software-aanpak waardevol voor alle Volvo’s. Een verbetering die voor de ene auto wordt ontwikkeld, kan uiteindelijk ook andere modellen slimmer, fijner of efficiënter maken. Niet door telkens opnieuw te beginnen, maar door hetzelfde fundament steeds verder te verbeteren. Volgens Bakkenes is dat precies waar Volvo nu de vruchten van begint te plukken: alles wat een nieuwe auto krijgt, kan ook zijn weg vinden naar andere modellen.

De stap naar SDV heeft dus nogal wat veranderd binnen Volvo, maar je voelt in alles dat iedereen er zijn schouders onder heeft gezet. Dat betekent niet dat alles meteen probleemloos gaat, maar wel dat je er allemaal achter staat en vertrouwen houdt in de route die is ingezet. We kijken er dan ook reikhalzend naar uit om deze zomer op pad te gaan met de EX60 en zelf te ervaren hoe rijden in een SDV aanvoelt.

Als voorproefje konden we alvast kennismaken met een van Alwins persoonlijke favoriete punten van de Volvo EX60: de audio. Volgens hem gaat Volvo mensen de komende jaren namelijk verrassen met een uitzonderlijk goede geluidservaring. Software-innovatie ervaar je tenslotte niet alleen in futuristische functies, maar ook gewoon op het moment dat je favoriete nummer beter klinkt dan ooit.

Meer info, check volvo.nl.