James Worthy: vroeger redden we de wereld, nu vooral ons eigen gelijk

In mijn jeugd had je een tekenfilm genaamd Captain Planet. De serie ging over vijf kinderen die magische ringen hadden waarmee ze Captain Planet konden oproepen. We zijn nu meer dan dertig jaar verder en ik denk dat Captain Planet in deze tijd als een soort klimaatfundamentalist zou worden bestempeld. Een betuttelaar.

Het is bizar om te zien hoe een oude tekenfilmheld, die handelde vanuit een soort morele vanzelfsprekendheid, tegenwoordig zou worden weggezet als een deugende drammer.

Mannen op tractoren zouden de ringen van die kinderen stelen, Captain Planet oproepen en hem proberen wijs te maken dat juist de vervuilers, de ontbossers en de mensen die de natuur uitbuiten een bedreigde diersoort zijn.

Deugen. Ooit was het een compliment, maar tegenwoordig is het een verwijt geworden. En vaak niet eens zozeer vanwege de standpunten, maar omdat deugen tijd kost. Omdat het ongemakkelijk kan zijn. Omdat het een ander het gevoel kan geven dat hij misschien minder goed bezig is.

Misschien is dat wel het meest merkwaardige aan onze tijd. Dat empathie verdacht is geworden.

Captain Planet zou het waarschijnlijk niet begrijpen. De man met de blauwe huid en het groene haar zou in 2026 gek worden.

Waarschijnlijk zou hij na drie afleveringen worden uitgenodigd bij een talkshow om zich te verdedigen tegen de beschuldiging dat hij in 1992 een keer naar Gran Canaria is gevlogen. Iemand met een podcast zou reageren op de favoriete uitspraak ‘The Power Is Yours’, omdat niet iedereen evenveel power heeft en Captain Planet zich bewust moet zijn van zijn privilege. ‘Is Captain Planet de spreekpop van de Grachtengordel?’ zou de titel van de podcast zijn.

In dertig jaar is er veel veranderd. We maakten ons in 1990 zorgen om de vervuiling van de aarde, maar de echte smog bevindt zich tussen onze organen. Het is een soort zwarte rook die uit cynisme wordt geboren.

Ik heb vandaag een aantal afleveringen van de animatieserie op YouTube gekeken en het naïeve idealisme van de jaren negentig raakte me diep. De wereld is vervuild, dus laten we haar gewoon samen schoonmaken, was de boodschap. Politieke kleur, afkomst of leeftijd speelden geen rol.

Misschien was het naïef of zelfs kinderachtig, maar er zat iets bewonderenswaardigs in. Het idee dat je ondanks verschillen samen iets kunt doen.

Tegenwoordig lijkt samenwerken met iemand met andere denkbeelden soms al een vorm van verraad. We luisteren niet meer naar wat iemand zegt, maar zoeken naar een reden om diegene niet te horen. Met opgestoken middelvingers kun je de handen niet ineenslaan.

In 1990 probeerden we de wereld te redden. Nu alleen nog ons eigen gelijk.