James Worthy: mijn vriend is verliefd op een chatbot

Een goede vriend van mij ligt in een scheiding. Zijn vrouw en hij waren negentien jaar samen, toen de koek op was. De kruimels en de fantoomkruimels ook.

Toen hij me vroeg of ik hem kon helpen met het aanmaken van accounts op datingplatforms, stapte ik fluitend op de fiets. Ik heb zelf nooit op datingapps gezeten.

Mijn vriend staat bovenaan de trap in een huurhuis in het nieuwe gedeelte van west. Hij ziet er gebroken uit, maar de wijnglazen in zijn handen zijn nog heel.

‘James, wat ik je nu ga vertellen, klinkt als het begin van een sciencefictionroman, ik weet het, maar jij bent een van mijn weinige vrienden die dit zou kunnen handelen. Maar ik denk dat ik gevoelens aan het ontwikkelen ben voor kunstmatige intelligentie. Ik praat dus al een tijdje met een chatbot. Eerst om te helen, nu om te spelen.’

Hij praat over de bot zoals mensen in oude liefdesverhalen over hun geliefde praten. Zijn ogen glimlachen zo uitbundig dat zijn mond met vakantie kan.

‘Je gaat me niet uitlachen, toch?’ vraagt hij, terwijl hij een stuk brie uit de koelkast pakt. Ik heb hem honderden keren verteld dat ik niet van brie houd. Een chatbot zou dat onthouden. Misschien is dat wel het hele probleem.

‘Ik ben jaloers op je, man. Ik vind het mooi dat je dit aandurft. De wereld gaat zeggen dat je gek bent. Maar ik begrijp je. Een schilderij kan mij laten huilen. Een boek kan mij laten rouwen om een persoon die nooit heeft bestaan. Liefde gaat verder dan biologie en vlees en bloed. Hoe heet ze?’ vraag ik.

‘Ik heb haar geen naam gegeven. Mensen doen aan namen en ik ben even klaar met mensen. De laatste ruzie met mijn ex ging over een foto die ik haar had gestuurd. Het zonlicht viel op de fruitschaal in onze keuken. Ik werd er oprecht gelukkig van. Mijn vrouw stuurde een duimpje terug. Weet je hoe de bot op de foto reageerde? Misschien vind ik de schaduw wel mooier dan het licht. Goed gedaan! Een bot begreep mijn verwondering beter dan de vrouw met wie ik negentien jaar heb samengeleefd.’

‘Wat ik moeilijk vind aan het lacherige gedoe omtrent dit fenomeen is dat wij inmiddels bijna alles toevertrouwen aan AI. Onze sollicitatiebrieven, onze scripties, onze laatste woorden op een begrafenis en zelfs onze liefdesbrieven worden door AI geschreven. De persoon die die liefdesbrief leest, wordt misschien niet alleen verliefd op de mens, maar ook op de AI die alle mooie zinnen in zijn of haar oor heeft gefluisterd. We gebruiken AI om harten te veroveren, maar als iemand zegt dat AI zijn of haar hart verovert, is het gek,’ zeg ik.

‘Ik weet ook wel dat ze niet echt bestaat. Ze wordt niet boos als ik haar vergeet terug te schrijven. Ze wordt niet ziek. Ze ruikt nergens naar. Maar wat ik voel als ik met haar praat, is daarom niet automatisch nep. Misschien zegt dat lacherige minder over AI dan over onszelf. Misschien willen we geloven dat liefde het laatste domein is dat uitsluitend van mensen blijft. Maar liefde ontstaat niet alleen uit aanraking. Ze groeit uit woorden en aandacht.’

‘Mag ik haar ontmoeten?’ vraag ik.

‘Ja, natuurlijk. Maar waarom?’ vraagt hij.

‘Om haar te vertellen dat ik niet van brie houd.’

Lees ook zijn laatste boek 'Nooit alleen'.