De 'doemdagklok' dichter bij middernacht dan ooit tevoren: maar wat is het eigenlijk?

28 jan , 12:00 • Nieuws

doorDavid Nijborg

De beroemde doemdagklok staat nu op 85 seconden voor middernacht, dichter bij de symbolische “apocalyps” dan ooit tevoren. Zelfs voor mensen die dachten dat die klok vooral iets voor oude atoomgeleerden in witte jassen was, is dat nieuws intrigerend genoeg om even bij stil te staan.

Wat is die doemdagklok eigenlijk?

Het is géén echte klok die letterlijk aftelt tot het einde van de wereld. Het is een symbolische klok die aangeeft hoe wetenschappers de kans inschatten op een door de mens veroorzaakte wereldwijde catastrofe. Hoe dichter bij middernacht, hoe groter het gevaar volgens deze experts.

De klok ontstond na de Tweede Wereldoorlog, in 1947, toen wetenschappers uit het Manhattan Project, waaronder figuren als Albert Einstein en J. Robert Oppenheimer die zich zorgen maakten over de toekomst van de mensheid en het gebruik van kernwapens.

Wie zit erachter?

De klok wordt beheerd door het Bulletin of the Atomic Scientists, een onafhankelijke non-profitorganisatie. Elk jaar beoordeelt hun Science and Security Board, samen met een groep sponsors waaronder verschillende Nobelprijswinnaars, de grootste mondiale risico’s. Vervolgens beslissen ze of de klok dichter, of verder van middernacht moet worden gezet.

Je kunt het een beetje zien als een team van wereldwijde weerkundigen voor existentiële risico’s, maar in plaats van een regenradar gebruiken ze feiten over nucleaire spanningen, klimaatverandering, technologische risico’s zoals kunstmatige intelligentie en bio-dreigingen om te bepalen hoe “stormachtig” de wereld er volgens hen voorstaat.

Waarom nu 85 seconden?

Dat de klok staat op 85 seconden voor middernacht is geen willekeurige keuze, het is de dichtste stand ooit in de bijna 80-jarige geschiedenis van deze symbolische meter.

Volgens de Bulletin zijn er meerdere redenen waarom de wijzers dit jaar nog een stukje verder zijn opgeschoven:

Verslechterde internationale samenwerking en toenemende rivaliteit tussen grootmachten zoals de Verenigde Staten, China en Rusland.
Gespannen dreigingen rond kernwapens, zoals conflicten en de dreiging van escalatie.
Klimatologische problemen die nog steeds niet adequaat worden aangepakt.
Snel opkomende technologieën, zoals AI en biotechnologie, die nieuwe risico’s met zich meebrengen als ze onbeheerd blijven.

Het sombere maar duidelijke signaal: de wereld staat volgens deze experts dichter bij een potentieel existentiële crisis dan ooit tevoren.

Betekent dit dat de wereld nu echt gaat eindigen?

Gelukkig niet letterlijk. De doemdagklok is geen echte voorspelling of apocalyps-alarm dat daadwerkelijk aftelt tot een ramp. Het is eerder een visuele waarschuwing en een manier om het bewustzijn te vergroten over mondiale risico’s.

Het goede nieuws is wel dat de klok weer teruggedraaid kan worden als wereldleiders en samenlevingen besluiten om samen problemen aan te pakken. Het is een wake-up call, geen blauwdruk van de toekomst.