Naar inhoud springen

Razende reporter Ryan Claus over zijn nieuwe boek Heel Holland Prept: "Wie zegt dat de apocalypse niet gezellig kan zijn?"

• Interviews
cover ryan claus boek
Normaal gesproken is Ryan Claus degene die de scherpe vragen stelt en het verhaal optekent. Voor grote bladen als Panorama, Nieuwe Revu en Ouders van Nu sprak hij de meest uiteenlopende mensen en stortte hij zich in bijzondere experimenten. Met de verschijning van zijn debuutboek Heel Holland Prept zijn de rollen nu omgedraaid. Wij spraken hem over nuchter voorbereiden op noodsituaties, bijzondere ontmoetingen en de kunst van het zelf ervaren.
Je hebt tien jaar lang reportages geschreven over allerlei onderwerpen. Hoe ben je uiteindelijk terechtgekomen in de wereld van noodpakketten, schuilkelders en mensen die zich voorbereiden op het einde der tijden?
"Simpel: door het keiharde besef dat ik een van de onhandigste en slechts voorbereide Nederlanders ben. Dat zal ik even kort toelichten. Zo'n anderhalf jaar terug sneed ik 48 uur lang het water, gas en stroom eraf in mijn huis. Puur om te ervaren hoe vervelend zo'n noodsituatie zal zijn met alleen een beetje pindakaas, een halfje volkoren en een ontdooiende vriezer. Én twee jonge kinderen die er niets van begrijpen. Alles voor een goed verhaal, zullen we maar zeggen. Nou, dat was goed kut. Maar ook heel leerzaam. Ik dacht: dit moet iedereen weten. De meeste mensen hebben nog steeds geen flauw idee wat te doen als het internet er straks een poosje uitligt, onze stroomvoorzieningen worden gehackt of als de schappen van de Albert Heijn langer leegblijven. Plus: die hele wereld van preppers is gewoon rete-fascinerend."
Je schrijft over de zin én onzin van preppen. Wat is het meest absurde dat je tijdens het schrijven van dit boek bent tegengekomen? En waarvan dacht je: misschien zijn die preppers toch niet zo gek?
"Mijn ontmoeting met Jan, een behoorlijk fanatieke prepper uit Brabant, zal ik niet snel vergeten. In het eerste uur maakte hij nog een vrij nuchtere indruk. Prep maar normaal, dan prep je al gek genoeg, dat idee. Totdat hij ineens zijn jachtgeweer tevoorschijn haalde. En niet omdat hij een jager is. Als bekend gezicht in de prepperscene beschouwt Jan zichzelf als doelwit van plunderaars, mocht de pleuris straks uitbreken. 'Als de winkels straks leeg zijn en mensen hebben honger, dan is dat geen grap meer. Daarom moet ik ook nadenken over manieren om mijn gezin te beschermen'."
"Toen ik zijn vrouw vroeg wat zij hier nou van vond, zei zij: 'Wil je die van mij ook zien?' Ik schrok er een beetje van, maar ik reed ook naar huis met de gedachte: misschien zijn deze mensen helemaal niet zo gek. Een noodsituatie of ramp zal, denk ik, zowel het beste als het slechtste in mensen naar boven halen. Ik verwacht dat de meeste mensen elkaar bijstaan, elkaar te hulp schieten. Maar wie zegt dat het, bij een kleine groep althans, niet de hele andere kant op zal schieten? Een knotsgekke gedachte, maar daarom niet minder reëel."
48 uur
Je hebt zelf geprobeerd 48 uur zonder gas, water en stroom te leven. Hoe ging dat? En vooral: op welk moment begon je spijt te krijgen van dit experiment?
"Ik mag van mijn traumachirurg helaas niet alle details bespreken. Geintje. Het was een beproeving. Binnen een half uur moesten we al onze bitterballen, ijs en diepvriespizza's wegflikkeren. Na een halve dag was een groot deel van onze watervoorraad verspeeld. En een luier verwisselen en tegelijkertijd een zaklamp vasthouden is echt heel kut. Maar het droevigste moment was mijn 'douche'. Oftewel: een pak Bar le Duc over mijzelf heen gieten, in een vrijwel donkere badkamer, in mijn blote kont, nota bene onder een functionerende douche. Dat zijn wel de momenten waarin ik mij hardop afvraag: waar ben ik in godsnaam mee bezig? In mijn boek ga ik pas echt de ellendige diepte in, dus ik zou zeggen: doe er je voordeel mee."
Je bezocht onder meer fanatieke preppers en mensen die zich op allerlei rampscenario's voorbereiden. Wie is je het meest bijgebleven en waarom? We zijn vooral benieuwd naar de bijzondere types en bizarre verhalen.
"Naast de hardcore preppers was ik vooral benieuwd naar klimaatverhuizers. Mensen die prachtige woningen in steden als Amsterdam en Rotterdam verkopen om 'veiliger' te wonen in kleinere dorpen of steden, ergens middenin het land. Niet alleen vanwege de stijgende zeespiegel, maar ook door toenemende hitte, natuurbranden, stortbuien en verzakkingen door periodes van droogte. Vrij extreem, zou je kunnen denken. Maar deze mensen hebben niet van de één op de andere dag besloten: we gaan hier weg, het is niet veilig. Hun keuzes hebben niks met angst te maken. Het zijn vaak juist hoogopgeleide mensen die actief zijn in de klimaatsector en simpelweg meer weten dan de meeste van ons. Niet dat zij in de komende jaren verwachten dat de Randstad onder water loopt, maar ze denken flink vooruit, zullen we maar zeggen. 'We willen ons graag vestigen waar ook de generaties na ons veilig kunnen blijven wonen', liet ik mij vertellen. 'Rond de eeuwwisseling kunnen problemen met zeespiegelstijging al aan de orde van de dag zijn.'
Stel: morgen breekt de pleuris uit. Geen stroom, geen internet, geen pinbetalingen en de supermarkten blijven dicht. Hoe zie je dat nu voor je? Hoe lang denk je dat de gemiddelde Nederlander het volhoudt voordat de eerste paniek uitbreekt?
"Goede vraag. Als we de échte preppers moeten geloven zeg ik: anderhalve dag. Voorbereide mensen hebben hun minder voorbereide landgenoten niet erg hoog zitten. Zelf wil ik geloven dat rampen en crises het beste in mensen naar boven brengt, maar je weet het gewoon niet. Het ligt er ook aan waar je woont, denk ik. Als alles morgen uitvalt, zit ik liever vast in een dorp met een hechte gemeenschap dan op de grachtengordel, zeg maar."
"Voorbereide mensen hebben hun minder voorbereide landgenoten niet erg hoog zitten."
- Ryan Claus
Wat zijn volgens jou de drie grootste fouten die mensen maken als ze zich op een noodsituatie voorbereiden?
"Spullen en voedsel inslaan dat je nooit gebruikt, ervan uitgaan dat we precies na die 72 uur worden gered en alles alleen willen doen. Dus: scoor eten dat je ook echt graag eet en niet alleen gedroogde perziken, omdat die lang houdbaar zijn. En vraag eens aan je buren of zij iets van een noodplannetje hebben of daar eens over willen breinbruisen. Zelfraadzaamheid is passe. Samenredzaamheid is hot. Je buren zijn veel belangrijker dan een noodpakket."
claus-1 (1)
Je hebt inmiddels behoorlijk wat kennis opgedaan over preppen. Hoe ziet jouw eigen noodpakket er tegenwoordig uit? En welk voorwerp zit erin waarvan anderen waarschijnlijk denken: wat moet je daar nou mee?
"Dat valt smerig tegen. Ik ben het afgelopen jaar te druk geweest met een boek schrijven om mij te preppen. Ik heb wel eindelijk zo'n mijnwerkerslampje. Heel blij mee. Luiers verschonen in het donker is echt weer een feestje."
Hoe reageerden je vrienden en familie toen je vertelde dat je een boek ging schrijven over preppen? En zijn ze je inmiddels serieus gaan nemen als overlevingsexpert, of word je nog steeds uitgelachen?
"In het begin voelde dat alsof ik uit de voorraadkast moest komen. Ik kreeg nog net geen reactie als: 'Geeft niks jongen, we wisten het stiekem altijd wel.' Preppen kampt met een groter imagoprobleem dan Extinction Rebellion. Dat is vooral te wijten aan Doomsday Preppers, die show vol Amerikaanse gekkigheid. Het grappige: door alle lege schappen, cyberaanvallen, oorlogsspanningen, natuurrampen, Covid-lockdowns en noem maar op halen de preppers steeds vaker hun gelijk. En denken steeds meer mensen: misschien toch maar wat extra water en wc-rollen scoren. Zul je zien: straks slaat het weer de andere kant op en word je juist uitgelachen als je nog niets hebt geprept."
  "Preppen kampt met een groter imagoprobleem dan Extinction Rebellion."
- Ryan Claus
Wat is de grootste onzin die er over preppen wordt verkondigd? Zijn er bijvoorbeeld spullen die mensen massaal aanschaffen, maar waar je in de praktijk helemaal niets aan hebt?
"Dure noodpakketten, dat is wel een dingetje. Sommige winkels vragen twee tientjes voor drie kaarsjes, een doosje lucifers en een waterdichte zak. Ik zou zeggen: check eerst goed wat er allemaal in zo'n pakket zit. En denk vooral zelf na: waar heb jij zelf behoefte aan als je Netflix en de koelkast drie maanden uitvallen?"
Stel dat je met drie bekende Nederlanders een maand moet overleven in een bunker. Wie neem je mee en wie laat je absoluut thuis?
"Kijk, dit zijn de betere vragen. Ik zal het thuis even moeten overleggen, maar mijn eerste ingeving is Jutta Leerdam. Omdat ik zo'n énorme schaatsfanaat ben, natuurlijk. Betoverende sport om naar te kijken. Dan Ruben van der Meer. Lachend ten onder. De laatste is Pascal Tan, die Klokhuis-presentator. Die schijnt in het echt een behoorlijke excentrieke mafkees te zijn. Hou ik wel van. Voor wie ik de zware, versterkte deuren stijf dichthoud, zelfs tijdens een kernoorlog, is Angela de Jong. Zal vast geen kwaad mens zijn hoor, maar daar heb ik nu eenmaal de schurft aan."
Is er tijdens het schrijven van dit boek iets gebeurd waardoor je daadwerkelijk anders bent gaan kijken naar de kwetsbaarheid van onze samenleving?
"Absoluut. Ga zelf maar eens lang praten met een klimaat-, oorlog-, AI-, virus- kernwapen-, polarisatie- en financiële kenner. Knappe jongen wie dán nog flierefluitend door het leven kan dwarrelen."
We leven in een tijd van geopolitieke spanningen, oorlogen en toenemende digitale dreigingen. Een grootschalige cyberaanval waardoor betalingsverkeer, communicatie of andere essentiële voorzieningen uitvallen, is niet ondenkbaar. Heeft dit meegespeeld met de totstandkoming van je boek en hoe realistisch is zo'n scenario volgens jou?
"Natuurlijk. Toen ik aan dit project begon waren noodpakketten al behoorlijk trending. Zelf sta ik al sinds de oorlog in Oekraïne iets minder vrolijk in het leven. Daar wilde ik iets mee. Ook omdat ik gewoon wist: er zijn veel mensen die, net als ik, het liefst hun kop in het zand steken. Terwijl onze wereld en samenleving momenteel echt fucking onstabiel is en ik dat de komende jaren niet beter zie worden. Ik hoop dus vooral die mensen nu op een luchtige, herkenbare en komische manier kennis te laten maken met het einde der tijden. Wie zegt dat de apocalypse niet gezellig kan zijn?"
26-05-02-1927ryan en kiki survivalMEDIUMRES
Preppen wordt vaak geassocieerd met doemdenkers en complottheorieën, maar de overheid adviseert inmiddels zelf om minimaal 72 uur zelfstandig te kunnen overleven. Zijn we als samenleving misschien te afhankelijk geworden van systemen waarvan we aannemen dat ze altijd blijven werken?
"100%. Dat is natuurlijk het hele euvel waar we nu als samenleving tegenaan lopen. En ook wat experts al járen roepen. Alles is digitaal. Iedereen werkt met internet. Er is heel weinig voor nodig om ons hele land lam te leggen."
Tot slot: als je onze lezers één advies mag geven om zich voor te bereiden op een noodsituatie, zonder meteen een bunker in de achtertuin te bouwen, wat zou dat dan zijn?
"Koop mijn boek. Staat alles in. En volgens mijn moeder is het ook nog eens fantastisch geschreven. Zonder gekkigheid: beeld je even zo'n 48 uur (of een week) in zonder gas, water en stroom in je huis. Wat heb je nodig en waar wil je gewoon genoeg van hebben? Voor de één is dat havermout, voor de ander voldoende prosecco. Maar begin er wel over na te denken. Daar begint het mee."
Heel Holland Prept is vanaf nu te koop en kost €22,99.
Delen met

Loading