Van voetbaltoptalent naar graffiti-icoon: "Een van de beste keuzes die ik ooit heb gemaakt"

Joos van Barneveld. Misschien heb je de naam weleens voorbij zien komen. Dit toptalent heeft vroeger op de velden gestaan met namen als Robin van Persie en Rafael van der Vaart, maar koos er uiteindelijk toch voor om een totaal andere weg in te slaan. Joos werd graffitikunstenaar en vliegt inmiddels de hele wereld over.

Zo'n 26 jaar geleden speelde je als toptalent bij Fortuna Sittard. Hoe heb je deze tijd beleefd in een periode met ontzettend veel andere topvoetballers?
“Op mijn 17e maakte ik mijn officiële debuut tegen FC Utrecht, en daarvoor had ik al op mijn 16e een bekerwedstrijd in het eerste elftal gespeeld. Vanaf onder 13 tot onder 20 speelde ik ook in het Nederlands elftal, dus ik zat al vroeg tussen jongens van topkwaliteit zoals Van Persie en Robben. Toen ik bij het eerste elftal van Fortuna kwam, stond ik ineens tussen 33- en 34-jarigen. Dat was een enorme omslag: van vrij en speels voetballen in de jeugd naar constant presteren en geen fouten mogen maken. Gelukkig had ik mijn passie voor graffiti. Dat was toen al mijn uitlaatklep, mijn tweede wereld, en het hielp me scherp te blijven op het veld in die intense periode.”

Wat is je gaafste herinnering aan je profcarrière?
“Er zijn natuurlijk een paar wedstrijden die echt bijblijven. Met het Nederlands elftal speelde ik ooit in Engeland op het oude Wembley en wonnen we met 2-1 van Engeland – dat stadion, die sfeer, dat vergeet je nooit. Een andere herinnering was een wedstrijd met Fortuna, waarbij we met 2-0 achter stonden en in de laatste minuut nog met 2-3 wonnen. Dat de Kuip helemaal stil viel, dat vergeet je ook nooit. Momenten zoals die maken je carrière echt bijzonder.”

Op een gegeven moment ben je 28 jaar oud en stop je ermee. Wat was hier de doorslaggevende factor voor?
“Het belangrijkste waren mijn knieblessures, vooral kruisband- en kraakbeenproblemen. Ik heb jarenlang gerevalideerd, maar ik merkte dat ik mijn oude niveau niet meer kon halen. Vooral dat gevoel van valse hoop, dat je denkt dat het misschien nog lukt, was zwaar. Uiteindelijk moest ik de keuze maken om te stoppen, hoe moeilijk dat ook was.’’

Je carrière is dan opeens voorbij. Hoe ging je daar mee om en wat deed je in die tijd?
“Toen mijn carrière plotseling voorbij was, voelde het alsof mijn wereld op z’n kop stond. Alles draaide altijd om voetbal, dus ineens moest ik opnieuw uitvinden wie ik was en wat ik wilde doen. Het was zwaar mentaal, vooral omdat je lichaam je niet meer laat doen wat je gewend bent. Gelukkig had ik altijd mijn creatieve kant, graffiti, en dat werd mijn houvast. Ik ging er helemaal in op: werken in mijn studio, nieuwe dingen creëren en mezelf opnieuw uitdagen.

Die periode was ook het moment waarop we besloten om naar Australië te verhuizen. Daar kon ik echt opnieuw beginnen, los van alles wat ik kende, en dat hielp enorm om weer richting en energie te vinden in mijn leven.”

Je werkt jezelf na je carrière verder op als graffitikunstenaar. Wanneer besloot je dat je dit ook echt wilde gaan doen?
“Mijn vrouw en ik besloten naar Australië te verhuizen, letterlijk zo ver mogelijk weg, om opnieuw te beginnen. Na mijn carrière had ik ineens heel veel tijd en moest ik ontdekken wat ik nu echt wilde doen. Daar kwam ik iemand tegen die vroeg of ik interesse had om een expositie te doen. Ik had op dat moment nog bijna geen werk, maar ben twee tot drie maanden in een kleine studio gaan creëren. De expositie was een enorm succes, er kwamen ontzettend veel mensen op af, en dat gaf me het vertrouwen: dit is wat ik wil doen. Vanaf dat moment heb ik me volledig op mijn kunst gericht, en sindsdien is het eigenlijk constant blijven groeien, met nieuwe projecten en een wereldwijd platform.”

Kun je ons meenemen naar hoe je het professionele voetballeven combineerde met je liefde voor graffiti?
“Ik hield mijn graffiti echt anoniem, vooral in het begin, omdat ik bang was dat het tegen me zou werken als mensen wisten wat ik deed. Mijn ouders wisten er in het begin ook niets van; het was puur voor mezelf. Het gaf me een uitlaatklep en zorgde dat ik de druk van professioneel voetbal beter aankon. Na trainingen ging ik tekenen, schilderen of ‘s nachts op pad om werk te maken. Juist die passie hielp me om scherp te blijven op het veld en later de basis te leggen voor mijn kunstcarrière.”

Je maakte naam voor jezelf onder het pseudoniem DOES, waarom die naam?
“Het begon toen ik een jaar of 11, 12 was en we speelden tegen Feyenoord. Daar speelde een grote jongen die ‘Does’ werd genoemd, en hij was zo energiek en aanwezig dat ik die naam meteen tof vond. Toen ik op zoek was naar een graffiti-pseudoniem, dacht ik: dat is perfect. Later bleek het ook goed te passen bij mijn mentaliteit, het komt van het Engelse werkwoord ‘to do’ – het past helemaal bij wie ik ben en hoe ik te werk ga.”

Stel dat je nooit profvoetballer was geworden. Was je dan ook de graffitiwereld ingerold?
“Zonder voetbal was ik waarschijnlijk ook de graffitiwereld ingegaan, maar het zou anders zijn geweest. Mijn tijd als profvoetballer heeft me zoveel discipline en drive geleerd, die ik nu nog steeds gebruik in mijn werk. Het heeft me gevormd als persoon en me de mentaliteit gegeven om door te zetten en beter te worden. Dus ja, ik had wel iets creatiefs gedaan, maar ik ben dankbaar dat mijn voetbalachtergrond me heeft geholpen om echt te groeien en professioneel te worden in wat ik nu doe.”

Is er dan ook een connectie tussen deze werelden?
“Er zit zeker een connectie tussen voetbal en graffiti, vooral in hoe ik werk. In beide werelden gaat het om discipline, herhalen en steeds beter worden. Als voetballer trainde je dezelfde oefeningen keer op keer; als kunstenaar blijf je je technieken aanscherpen tot het klopt. Ook het creatieve aspect zit er in beide: ik was een vrij creatieve voetballer, en die mentaliteit neem ik nu mee in mijn werk. Het gevoel van een doelpunt maken of een doek afmaken is anders, maar het geeft beide diezelfde kick en voldoening. Die gedrevenheid, het constant je grenzen verleggen en streven naar beter, zit er diep in. Het maakt niet uit of het een training, een wedstrijd of een kunstwerk is: het draait altijd om focus, inzet en het maximale eruit halen.”

Je hoort vaak dat je je dromen moet volgen, en je aandacht alleen daar op moet houden. Wat is jouw boodschap voor jongeren die niet kunnen kiezen wat ze willen, en misschien meerdere dingen interessant vinden?
“Mijn boodschap is vooral: volg je gevoel en je passie. Toen ik jong was ging alles vrij vloeiend, geïnspireerd door wat ik echt tof vond, zoals voetbal of later graffiti. Het belangrijkste is dat je iets doet waar je volledig in opgaat, niet omdat iemand anders het wil of omdat je er snel geld mee kunt verdienen. Focus je op één ding waar je echt voor wilt gaan, dan kun je het verschil maken en jezelf specialiseren. Er zijn zoveel mogelijkheden tegenwoordig, zeker met social media, dus zoek, probeer, ontdek en ga helemaal op in dat wat jou inspireert. Zet door en geef niet op, ook al zullen er soms ook tegenslagen tussen zitten.”

Wat zijn nu nog doelen die je jezelf stelt als graffitikunstenaar?
“Momenteel wil ik vooral blijven groeien en nieuwe uitdagingen aangaan. Ik wil meer samenwerken met bedrijven die producten maken waar ik enthousiast van word, en projecten doen die mensen inspireren. Ook lijkt het me geweldig om met een architect samen te werken en bijvoorbeeld een heel gebouw vorm te geven. Belangrijk voor mij is dat het werk blijvend is, dat er een soort legacy achterblijft. Daarnaast wil ik jongeren inspireren, vooral degenen die minder kansen hebben, zodat ze zien wat er mogelijk is en zelf ook durven te creëren.”

Tot slot: wat betekent succes voor jou nu, in vergelijking met vroeger?
“Succes voelt nu anders dan vroeger als voetballer. Toen was ik altijd kritisch op mijn eigen spel, en die kritische blik heb ik nog steeds. Als ik nu een werk maak, denk ik meteen: wat is het volgende? Het gaat niet alleen om het resultaat, maar om de constante evolutie, het beter worden en nieuwe uitdagingen aangaan. Ik kijk terug op wat ik heb bereikt, maar ben altijd al bezig met het volgende niveau. Voor mij is succes niet stilstand; het is blijven groeien, nieuwsgierig blijven en steeds de lat hoger leggen.”