Voor veel mensen draait Amerikaanse sport vooral om gigantische shows, celebritycultuur en absurde bedragen, maar volgens journalist Koen van der Velden zit er veel meer achter. In zijn nieuwe boek De Grote Amerikaanse Sportshow duikt hij diep in de manier waarop sport in de Verenigde Staten volledig is veranderd in entertainment van het hoogste niveau. Van NBA-kleedkamers tot gigantische NFL-stadions en van ijshockey in Las Vegas tot de complete Messi-gekte in de MLS. Wij delen een fragment uit het boek.
Een sport voor slappelingen
Lionel Messi is in New York. Althans, hij is in de buurt. De Argentijnse wereldkampioen, sinds kort in dienst van het Amerikaanse Inter Miami, speelt in augustus van 2023 een uitwedstrijd tegen New York Red Bulls, een club uit Harrison, New Jersey, op een halfuur rijden van de stad die het om marketingtechnische redenen als zijn thuisbasis blijft claimen. Het staat inderdaad wat beter, Messi in New York, in plaats van Messi op een afgelegen industrieterrein onder de rook van het vliegveld van Newark, op het eerste gezicht bij uitstek een plek voor de maffiosi uit The Sopranos om het lichaam van een rivaal te dumpen. Toch is dat precies de setting waarin de beste voetballer aller tijden zijn eerste competitiewedstrijd in de Major League Soccer (MLS) speelt.
Sinds iets meer dan een maand is het Amerikaanse voetbal in de ban van de Messimania, zoals het fenomeen wordt genoemd. De kleine tovenaar, dan zesendertig jaar oud, is naar Miami gekomen omdat zijn gezin het tijdens vakanties naar de zin had in de zonnige stad, waar het grootste deel van de bevolking Spaans spreekt. Hij zou genoeg hebben gehad van de hectiek van het Europese topvoetbal. Bij zijn laatste club, Paris Saint-Germain, was hij ongelukkig en werd hij soms uitgefloten.
In de MLS wordt de rode loper voor hem uitgerold. Messi ontvangt een riant salaris en krijgt daarnaast een deel van de inkomsten van streamer Apple tv Plus, die de wedstrijden uit de MLS uitzendt. Ook mag hij meeverdienen aan de shirtverkoop van Adidas. David Beckham, deeleigenaar van Inter Miami, heeft een belangrijke rol gespeeld bij het overtuigen van Messi. Als de nieuwe aanwinst over enkele jaren met pensioen gaat, krijgt ook hij, net als Beckham zelf, een aandeel in de club.
Voor hij naar New Jersey komt, heeft de Argentijn al een handvol bekerwedstrijden voor Miami gespeeld. Hij heeft een vliegende start gemaakt, met meer dan een doelpunt per wedstrijd. Overal waar hij komt, zijn de tickets binnen een mum van tijd uitverkocht. Kijkcijfers nemen toe en de felroze shirtjes van Miami – het idee komt uit de koker van Beckham – vliegen wereldwijd over de toonbank, zo vaak dat Adidas na een tijdje stof tekort komt. Het heeft Messi een week of vier gekost om het Amerikaanse voetbal om zijn vinger te winden.
In Harrison zie ik de Messimania van dichtbij. Het is een hysterie die ik niet eerder rondom een sporter heb meegemaakt, LeBron James incluis. In de trein naar New Jersey wemelt het al van de Messi-shirtjes, van FC Barcelona, het Argentijnse elftal of zijn nieuwe club Miami. Wie er nog geen heeft, kan er rondom de Red Bull Arena, het stadion in Harrison, nog snel eentje aanschaffen bij straatverkopers, al zijn het vooral replica’s die worden aangeboden. Een schrijnend beeld dat me enige tijd zal bijblijven: in de grote mensenmassa die zich vanaf het station van Harrison schuifelend richting het stadion beweegt, probeert ook een jonge vrouw met een slapende, pasgeboren baby op haar rug nog wat shirtjes te slijten.
Op het parkeerterrein bij het stadion wordt een uur voor de wedstrijd volop getailgatet. Vooral de Latijns-Amerikaanse gemeenschap uit de regio is massaal voor Messi uitgerukt. Veel Argentijnen hebben de weg naar het stadion gevonden. Het volk is uitgelaten, opgewonden over de komst van hun grote held, die ze misschien wel voor het eerst in hun leven van nabij kunnen bewonderen, op een plek waar ze hem waarschijnlijk nooit hadden verwacht. Maar dan komt het slechte nieuws: Messi ontbreekt in de basisopstelling. Hij begint op de reservebank.
Hoe zal het bericht op Times Square zijn ontvangen? De wedstrijd tussen Miami en de Red Bulls wordt daar, in het hart van Manhattan, op een groot scherm uitgezonden. Het is een stunt van Apple, speciaal voor Messi. Maar die is dus niet te zien.
In het stadion lijkt de afwezigheid van de sterspeler even tot een volksopstand te leiden. Behalve het trommelende groepje fanatieke Red Bulls-supporters achter een van de doelen is letterlijk íédereen voor hem gekomen. ‘We willen ons geld terug,’ schreeuwt een man als de wedstrijd is begonnen. Hij heeft minstens 350 dollar moeten betalen voor een kaartje. Een kind richt zijn woede met een opgestoken middelvinger op Miami-coach Tata Martino, zijn vader moet erom lachen. ‘We want Messi! We want Messi!’ zingt het volk. Het spreekkoor houdt de hele eerste helft aan, maar Messi blijft zitten waar hij zit.
Het is een probleem dat vaker rondom wedstrijden van Miami zou ontstaan: door Messi gaan de prijzen van de tickets stevig omhoog, maar soms wordt de zesendertigjarige voetballer op het laatste moment uit voorzorg aan de kant gehouden, tot woede van de supporters die voor hem naar het stadion zijn gekomen. Later in het seizoen moet een wedstrijd van Miami in Chicago vanwege de grote belangstelling uitwijken naar het gigantische Soldier Field, het stadion van nfl-club Chicago Bears, maar de 62.000 toeschouwers krijgen Messi niet te zien. Hij wordt de gehele wedstrijd aan de kant gehouden. De teleurgestelde fans krijgen van thuisclub Chicago Fire een tegoedbon voor een volgende wedstrijd, een wedstrijd zonder Messi.
Coach Martino zegt het allemaal niet te begrijpen. ‘Ik heb nog nooit meegemaakt dat supporters boos worden als de beste speler van de tegenstander niet meedoet,’ reageert hij. Met zijn uitspraak toont Martino, een landgenoot van Messi, aan de Amerikaanse sportcultuur nog niet helemaal te kennen: de mensen komen soms júíst voor een sterspeler van de tegenpartij naar het stadion. Vooral in het basketbal, waar individuele uitblinkers als in weinig andere teamsporten het verschil kunnen maken.
Ik heb het in Brooklyn en msg vaak gezien als James op bezoek kwam. De loyaliteit aan de thuisclub wordt door sommige toeschouwers voor even overboord geslingerd.
Ook op de perstribune van de Red Bull Arena is de teleurstelling voelbaar. Een Argentijnse journalist staat om de paar tellen op om te controleren of Messi nog wel in de dugout zit. Als de stervoetballer op het grote scherm verschijnt, klinkt hard applaus en gejoel, maar het volume valt in het niet bij de orkaan aan lawaai die op gang komt als de Argentijn in de tweede helft uit de dugout stapt om zich warm te gaan lopen. New Jersey zal Messi te zien krijgen, al is het maar een halfuurtje.
Michelle Kaufman is de gekte rondom de voetballer inmiddels gewend. De verslaggeefster van The Miami Herald heeft tot nu toe alle wedstrijden van Messi in het shirt van Inter gezien, ook in Harrison zit ze op de perstribune. Sinds de wereldster in juli in Miami is aangekomen, is haar werk drastisch veranderd. ‘Vroeger was ik vaak de enige journalist bij de training. Ik kon zo het veld op lopen en met de coach praten,’ zegt Kaufman, een vrouw van middelbare leeftijd met gitzwart haar. Ze spreekt gehaast, alsof er een timer meeloopt en ze niets wil vergeten. ‘Bij de eerste training van Messi, waar we alleen de eerste vijftien minuten bij mochten zijn, waren er ineens vierhonderd aanvragen voor een perskaart, waarvan er tweehonderd werden goedgekeurd. Ik mag nu van mijn krant naar uitwedstrijden. Ik heb een podcast. Alles is veranderd.’
Voor een documentaire van Apple over Messi’s komst naar Amerika wordt Kaufman gevolgd door een cameraploeg. Ze verzorgt het perspectief van de journalist. De verslaggeefster is een van de weinigen die Messi sinds zijn komst naar de vs hebben mogen interviewen, want spreken doet hij zelden. Het was een onderonsje van vijf minuten. In het Spaans, want Engels spreekt de voetballer nog niet. Op YouTube werd het filmpje 300.000 keer bekeken, volgens Kaufman uitzonderlijk vaak voor een video-item van haar krant. Ze vroeg Messi hoe hij de tegenstander kiest die na afloop van een wedstrijd zijn shirtje krijgt (wie in de buurt is), hoe hij omgaat met de verkeersdrukte in Miami (eerder van huis vertrekken) en waarom hij enkele recente doelpunten vierde in de stijl van een Marvel-superheld (voor zijn kinderen). ‘Hij is totaal niet benaderbaar,’ zegt Kaufman, ‘maar als je hem dan te spreken krijgt, is hij bijzonder vriendelijk, bescheiden en welwillend.’
Het volk in Harrison koopt er weinig voor. De fans zijn niet voor de persoonlijkheid van Messi naar het stadion gekomen, want laten we eerlijk zijn: zonder bal aan de voet blijft er weinig bijzonders van hem over, al zou het kunnen dat juist zijn ingetogen eenvoudigheid en terughoudendheid om op de voorgrond te treden, de intrige en mythevorming rondom zijn persoon vergroten. Zou Messi al zwijgend een symbool zijn geworden, een soort paus of moeder Teresa? Wie de gekte in Harrison aanschouwt, kan zomaar het idee krijgen dat ook de voetballer door sommigen heilig is verklaard.
Een nieuwe golf van opwinding trekt door het stadion in New Jersey. De blik van Kaufman schiet richting het veld, meteen pakt de reporter haar telefoon om een berichtje voor haar groeiende aantal volgers op sociale media te tikken. Messi staat aan de zijlijn en trekt zijn trainingsjack uit. Onder oorverdovend gejuich draaft hij naar zijn plekje achter de spits, waar hij een half uur heen en weer zal wandelen, en af en toe wat geniaals zal doen.
Boek De Grote Amerikaanse Sportshow
De grote Amerikaanse sportshow van Koen van der Velden is vanaf 22 mei verkrijgbaar in de boekhandel.