In 1986 zette de International Whaling Commission een rem op commerciële walvisvaart, nadat overbejaging walvisbestanden decennialang had leeggetrokken. Dat moratorium is nog altijd van kracht en wordt gezien als de grote kanteling in het verhaal van veel walvissoorten. Het is wel een verbod met randen en uitzonderingen, want kleine vangst voor eigen gebruik door inheemse gemeenschappen blijft toegestaan, en Noorwegen en IJsland varen hun eigen koers. Japan blijft daarnaast ook een land waar walvisvaart nog steeds niet tot het verleden behoort.

Als je één walvissoort moet aanwijzen die laat zien dat bescherming wérkt, dan is het de bultrug. Deze jongen heeft zich niet alleen teruggevochten, maar doet dat ook nog eens met flair. Het WWF noemt het een enorm natuurbeschermingssucces, en daar is weinig tegenin te brengen. De bultrug is inmiddels weer zo algemeen dat je hem op meerdere plekken in de wereld ziet terugveren richting oude aantallen. In sommige regio’s liggen de populaties zelfs weer verrassend dicht tegen het niveau van voor de commerciële jacht aan.

En daar komt meteen de nuance. Want een goed nieuwsverhaal betekent nog niet dat de oceaan ineens een zorgeloze wellnessclub is geworden. De grijze walvis laat zien dat herstel per populatie verschilt: in de oostelijke Noordelijke Stille Oceaan gaat het relatief goed, terwijl de westelijke populatie er juist beroerd voor staat. De zuidkaper is wereldwijd niet langer als bedreigd aangemerkt, maar ook daar geldt dat niet iedere populatie hetzelfde tempo van herstel heeft. En de noordkaper blijft één van de meest kwetsbare soorten, met nog minder dan 400 dieren over.

Het lastige is dat walvissen tegenwoordig niet alleen meer last hebben van jacht, maar ook van een moderne oceaan die steeds drukker, rumoeriger en viezer wordt. Visnetten, vervuiling, scheepsaanvaringen en onderwatergeluid zetten nog altijd stevige druk op hun voortbestaan. Scheepsmotoren brommen kilometers ver door het water en verstoren de communicatie van walvissen, alsof iemand de hele tijd door hun gesprek heen staat te schreeuwen. Ook ijsafhankelijke soorten zoals de narwal krijgen het zwaar door smeltende poolkappen en veranderende leefgebieden.

Juist daarom is dat herstel zo belangrijk. Het laat zien dat natuur niet alleen kan verliezen, maar ook kan terugpakken als je haar de kans geeft. WWF wijst al jaren op beschermde zeegebieden en op zogenoemde Blue Corridors, migratieroutes die als snelwegen door de oceaan lopen en essentieel zijn voor eten, voortplanting en trek. Dat idee is niet alleen slim, maar ook hard nodig, want in de Noord Atlantische Oceaan werden dit jaar bijvoorbeeld 22 noordkaperkalveren waargenomen, een hoopvol signaal voor een soort die nog altijd op het randje balanceert.

De kern van dit verhaal is dus opvallend simpel. Geef walvissen rust, ruimte en bescherming, en ze komen terug. Niet allemaal even snel, niet overal even volledig, maar wel genoeg om te laten zien dat beleid verschil kan maken. En in een wereld vol slecht nieuws is dat een behoorlijk lekkere meevaller.