Richard Krajicek, 30 jaar na Wimbledon: "Toen ik won, voelde ik vooral opluchting"

Toen Richard Krajicek op 7 juli 1996 op zijn knieën zakte op het heilige gras van Wimbledon, zag Nederland een uitzinnige kampioen. Dertig jaar later blijkt dat achter die glimlach vooral één gevoel schuilging: opluchting.

Richard Krajicek (54) hoeft niet lang na te denken wanneer de vraag valt hoe vaak hij zelf nog aan Wimbledon 1996 denkt. "Uiteraard met hele positieve gevoelens. Ik ga eigenlijk ieder jaar terug naar Wimbledon. Als oud-winnaar blijf je onderdeel van die geschiedenis. Je wordt daar met alle egards ontvangen. Ik zit daar in de Royal Box, samen met royalty, bekende acteurs en andere kampioenen. Je bent lid van de club en krijgt een speciale badge. En als je ergens aankomt en ze zien dat, gaan letterlijk de deuren voor je open. Dat blijft heel bijzonder."

Toch blijkt de grootste emotie achter zijn overwinning niet de euforie te zijn die de buitenwereld zag. "Toen ik Wimbledon won, was ik natuurlijk ontzettend blij. Je droomt er als klein kind van om ooit een Grand Slam te winnen. Maar ik merkte ook dat er vooral een bepaalde opluchting was. Mijn carrière kon in ieder geval niet meer mislukken."

Hij lacht. "Wat er ook nog zou gebeuren, mijn carrière was in ieder geval geslaagd." Het is misschien wel de meest verrassende les uit zijn overwinning. Waar veel mensen denken dat succes vooral geluk brengt, bracht Wimbledon hem in eerste instantie vooral rust.

Die prestatiedrang kwam niet uit het niets. Tijdens het gesprek komt zijn jeugd meerdere keren terug. Niet als iets waar hij in blijft hangen, maar als iets dat hem gevormd heeft. "Mijn vader was streng. Heel veel wedstrijden speelden we al in mijn jeugd. Alles was in spelvorm. Ook tijdens trainingen draaide het uiteindelijk om winnen."

Dat ging soms ver. "Het maakte niet uit hoe lelijk je won. Als je maar won." Juist daardoor ontwikkelde hij zich tot een uitzonderlijke wedstrijdspeler. "Ik verloor op trainingen regelmatig oefensets. Mijn coach Rohan Goetzke dacht in het begin zelfs dat het niet goed ging. Maar zodra de wedstrijd begon, stond ik er. Alles wat je doet, doe je uiteindelijk voor de wedstrijd."

Zijn cijfers spreken voor zich. Zeventien gewonnen ATP-titels. 173 weken in de top-10, met nummer vier als hoogste notering. Meer dan tien miljoen euro aan prijzengeld. Wimbledon-kampioen.

Krajicek is ook eerlijk over de andere kant van die opvoeding. "Je hoeft niet te vergeten wat er is gebeurd, maar je moet het wel een plek geven en de goede dingen eruit halen. Mijn vader heeft me wel een enorme winnaarsmentaliteit meegegeven."

Wie denkt dat Wimbledon uitsluitend werd gewonnen met een vernietigende service, doet Richard Krajicek tekort. Achter de Nederlandse Grand Slam-winnaar ging een bijna obsessieve discipline schuil. Topsporter zijn beperkte zich voor hem niet tot de uren op de tennisbaan; het was een levensstijl die constant doorging.

"Ik vond het belangrijk om 24 uur per dag met mijn sport bezig te zijn. Daar hoorde niet alleen trainen bij, maar ook slapen, eten, rust nemen en alles daaromheen. Zodra ik wakker werd, deed ik buikspieroefeningen en oefeningen voor mijn benen. Ik wilde dat mijn eerste gedachte van de dag tennis was."

Die manier van leven verdween niet toen hij zijn racket definitief opborg. Nog altijd begint Krajicek zijn dag het liefst met beweging omdat hij merkt dat een fit lichaam zorgt voor een scherpe geest. "Nu begin ik mijn dag nog steeds met sporten. Ik weet niet of ik daardoor een betere toernooidirecteur ben, maar als ik fysiek fris ben, ben ik ook frisser in mijn hoofd."

Juist na zijn actieve carrière leerde hij misschien wel zijn belangrijkste les over succes. Waar tijdens zijn tennisjaren alles om hem draaide, ontdekte hij als toernooidirecteur dat succes juist ontstaat wanneer iedereen zijn eigen rol optimaal vervult.

"Als tennisser ben jij degene waar alles om draait. Je hebt een coach, een fysio, een conditietrainer, een manager. Iedereen zet zijn beste kwaliteiten in om jou zo succesvol mogelijk te maken. Maar als toernooidirecteur merkte ik ineens dat ik niet meer de belangrijkste persoon was. Ik was één van de onderdelen van het succes van het toernooi. Toen leerde ik hoe belangrijk het is dat iedereen doet waar hij goed in is."

Een uitspraak van John de Mol bleef hem daarbij altijd bij. "Een vriend vertelde me ooit een uitspraak van John de Mol: 'Ik doe nooit iets wat iemand anders binnen mijn organisatie beter kan dan ik.' Dat vond ik een prachtige gedachte. Zodra één iemand zich met alles gaat bemoeien, heeft hij geen aandacht meer voor zijn eigen sterke punten én loopt hij anderen alleen maar in de weg."

Opvallend genoeg schrijft Krajicek zijn carrière niet alleen toe aan discipline. Integendeel. Hij noemt geluk misschien wel net zo vaak.

Hij vertelt hoe zijn carrière bijna eindigde voordat die überhaupt begonnen was. Als jonge speler stond hij in Israël op het punt zijn financiële steun vanuit de tennisbond kwijt te raken. Nog drie games verliezen en het avontuur was voorbij geweest.

Zijn tegenstander gaf onverwachts op. "Ik was eigenlijk drie games verwijderd van het einde van mijn carrière."

Ook richting Wimbledon speelde geluk volgens hem een rol. Door een wijziging in de plaatsingslijst kreeg hij een gunstigere loting en kwam hij in een andere speelhelft terecht. "Af en toe moet je gewoon geluk hebben."

Misschien is de mooiste ontwikkeling uit het gesprek wel de manier waarop hij praat over de mensen die hem gevormd hebben. Zijn vader gaf hem een winnaarsmentaliteit. Zijn coach Rowan Gutzke gaf hem rust. "Hij heeft me echt gekalmeerd. We hebben ontzettend veel goede gesprekken gehad."

Later kwam daar zijn vrouw Daphne bij. "Zij staat iedere dag happy op. Ze heeft me geleerd om vooruit te kijken. Niet te blijven hangen in wat geweest is. Anders wordt het leven heel zwaar. Je hebt uiteindelijk maar één leven."

Wanneer we hem vragen welke levensles hij zou willen doorgeven aan de volgende generatie, hoeft hij dit keer niet lang na te denken. "Blijf niet hangen in het verleden." Niet alleen in negatieve ervaringen. Ook niet in successen. "Je hebt iets moois bereikt. Mooi. En dan ga je weer door." Hij kijkt even voor zich uit. "Het succes van vandaag wil je blijven meemaken."

Na zijn carrière richtte Krajicek zijn eigen Foundation op. Wie denkt dat de Krajicek Foundation draait om sport, heeft het mis. Sport is volgens Richard slechts het middel. “Sport is eigenlijk alleen het middel. Het doel is jongeren perspectief geven. We bouwen playgrounds in aandachtswijken, leiden jongeren op tot sport- en spelbegeleiders en proberen op die manier iets terug te doen voor de samenleving.”

Het mooiste verhaal dat hij daarover vertelt, gaat niet over cijfers of projecten, maar over een jongetje. Na de opening van een playground in Amsterdam wacht een jongen hem op. "Meneer, ik wil u bedanken." Richard denkt dat het jongetje hooguit tien jaar oud was. "Vooral voor mijn kleine broertje. Die heeft nu een mooie plek om te sporten. Dat had ik vroeger niet."

Krajicek wordt er zichtbaar stil van. "Dan weet je dat je iets goeds hebt gedaan. Daar doe je het voor."

Aan het einde van het gesprek is het eigenlijk nauwelijks nog over Wimbledon gegaan. Ja, het blijft de grootste sportprestatie uit zijn leven. Maar minstens zo interessant is wat er daarna gebeurde.

De jongen die ooit leefde onder constante prestatiedruk leerde dat succes niet alleen draait om winnen. Dat geluk soms net zo belangrijk is als talent. Dat je jezelf moet omringen met mensen die beter zijn dan jij.

Of misschien wel de belangrijkste les van allemaal: "Je hoeft niet te vergeten wat er is gebeurd, maar je moet het wel een plek geven en de goede dingen ervan gebruiken”, zegt hij. “Ik ben mijn ouders uiteindelijk heel dankbaar. Ik weet dat ze alles uit liefde deden. Ik heb een prachtige carrière gehad, een mooi gezin, fijne vrienden. Niet alles is perfect in het leven, maar dat is het nooit.”

“Het gaat er uiteindelijk niet om wat er gebeurt, maar hoe je ermee omgaat." Misschien is dát, dertig jaar na Wimbledon, wel de grootste overwinning van Richard Krajicek.

De Richard Krajicek Foundation werd in 1997 opgericht, een jaar na zijn historische Wimbledon-overwinning. De stichting zet sport in als middel om kinderen en jongeren in aandachtswijken meer kansen te bieden. Inmiddels zijn er verspreid door heel Nederland 136 Krajicek Playgrounds, waar wekelijks duizenden kinderen in beweging komen. Daarnaast leidt de Foundation jongeren op tot Krajicek Scholars, die zelf sport- en spelactiviteiten organiseren in hun eigen wijk. Meer info over de Krajieck Foundation, check krajicek.nl.

Grand Slam zege: Wimbledon (1996)
Titel: 17 ATP-titels
Aantal weken in de top-10: 173 weken
Hoogste notering: nummer 4 van de wereld
Toernooidirecteur: ABN AMRO Open sinds 2004
Oprichter: Richard Krajicek Foundation