Thrillerschrijver Michael Berg over succes, geld en discipline: 'Wachten op inspiratie is een fabeltje'

Twee keer de Gouden Strop winnen, binnen negen dagen twee belangrijke thrillerprijzen in de wacht slepen en een indrukwekkend oeuvre opbouwen. Michael Berg (70) behoort tot de succesvolste thrillerschrijvers van Nederland. Maar achter al die prijzen schuilt een verhaal van risico's nemen, keihard werken en financiële onzekerheid. FHM spreekt de auteur over zijn opmerkelijke carrièreswitch, het leven als schrijver en zijn nieuwste thriller Finale. Want hoe word je eigenlijk een van de beste thrillerschrijvers van Nederland?
Alles achterlaten voor een droom
Stel je voor: je hebt een succesvolle carrière opgebouwd, een goede baan en de nodige zekerheid. Maar dan besluit je alles achter je te laten om een droom na te jagen waarvan je niet eens weet of die ooit geld gaat opleveren. Het klinkt als de openingsscène van een film, maar voor Michael Berg werd het werkelijkheid.
In 2004 besloot hij zijn carrière bij de publieke omroep vaarwel te zeggen en samen met zijn vrouw Anna naar Frankrijk te emigreren. Niet om lekker achterover te leunen met een glas wijn en een stokbrood, maar om eindelijk die thriller te schrijven waar hij al zo lang van droomde.
"Het klinkt als een enorm cliché, maar ik was toe aan een nieuwe uitdaging. Ik was omroepbaasje geworden en alleen maar bezig met medewerkers, schema's en bezuinigingen. Ik wilde nog iets creatiefs doen. Voor mezelf."
Zijn vrouw had bovendien genoeg van Nederland. Het stel bezat al een boerderijtje in Frankrijk en had geen kinderen. De beslissing was genomen: alles verkopen en vertrekken.
Dat betekende alleen wel dat er voorlopig nauwelijks geld binnenkwam. "De eerste jaren hebben we geleefd van het spaargeld. Dat was 10.000 euro per jaar. Geen vetpot, maar net genoeg. Het was tegelijkertijd spannend en uiterst onzeker. Zou het lukken of niet? In noodgevallen zou ik teruggaan naar Nederland, maar dat bleek gelukkig niet nodig."

Foto: Dirk Jan van Dijk
Van drie afwijzingen naar de Gouden Strop
Zijn eerste thriller, Twee zomers, verscheen in 2008. Maar voordat het zover was, moest Berg eerst een uitgever zien te vinden. Daarbij kreeg hij hulp van een vriendin uit de uitgeverswereld, die zijn manuscript kritisch doorlas en hem aan de juiste contacten hielp.
Dat betekende niet dat de uitgevers meteen stonden te springen. "Ik ben drie keer afgewezen voordat twee uitgevers me wilden hebben. Al met al heeft het zoeken naar een uitgever een halfjaartje geduurd."
Vijf jaar later volgde zijn grote doorbraak. Met Nacht in Parijs won hij in 2013 de Gouden Strop, een van de belangrijkste prijzen voor Nederlandstalige misdaadliteratuur. "De Gouden Strop was toen nog heel groot. De uitreiking was zelfs in het Journaal te zien. De verkoop schoot meteen omhoog. Mijn uitgever was zo trots als een pauw. Ik was opeens een 'belangrijk' auteur."
Dat leverde hem ook de nodige privileges op. "Voor persbezoekjes van Frankrijk naar Nederland hoefde ik niet meer bij vrienden of familie te logeren, maar werd ik in hotels ondergebracht. Heel chique."
Alleen bleek dat succes niet vanzelfsprekend blijvend. "Toen de verkoop na een paar jaar weer afzwakte, werden de privileges ingetrokken", vertelt hij lachend.
Het illustreert hoe grillig het schrijversbestaan kan zijn. Zelfs wanneer je een van de belangrijkste prijzen in je vakgebied wint, is dat geen garantie voor blijvend commercieel succes. Volgens Berg komt er bovendien meer bij kijken dan alleen talent. "Er zijn veel meer goede schrijvers dan succesvolle schrijvers. Om succes te hebben moet je ook het nodige geluk hebben. Een jury die je boek een prijs gunt, de redactie van een tv-programma die je in de uitzending wil hebben. Het onderwerp van het boek kan meehelpen. Hoe controversiëler, hoe beter. Hoe meer reuring, hoe meer aandacht, hoe meer verkoop."

Michael Berg bij 'Avond van het Spannende boek' // Foto: Maarten Mooijman
Kun je in Nederland leven van het schrijven van boeken?
Het is misschien wel de vraag die iedere beginnende schrijver bezighoudt. Stel dat je daadwerkelijk een boek weet uit te brengen, misschien zelfs een bestseller schrijft en een belangrijke prijs wint. Kun je daar dan ook fatsoenlijk van leven?
Berg is weinig optimistisch over de financiële mogelijkheden van het vak. "Het is algemeen bekend dat nog geen 0,7 procent van de Nederlandse auteurs het minimumloon of meer verdient. Je kunt er dus niet van leven."
Dat percentage is zijn eigen inschatting, maar zijn boodschap is duidelijk: voor de meeste schrijvers is het financieel bepaald geen vetpot. Zelf heeft hij een periode gekend waarin zijn boeken voldoende opleverden om van rond te komen. "Na het winnen van de Gouden Strop in 2013 kon ik er in Frankrijk van leven. Maar daar hoefde ik geen belasting te betalen en zat ik in het ziekenfonds."
Inmiddels is Berg zeventig en ontvangt hij naast zijn inkomsten uit boeken ook AOW en pensioen uit zijn 25-jarige omroepcarrière. Daardoor is zijn financiële situatie anders dan die van een beginnende auteur. "Alles wat ik met boeken verdien is extra. Schrijven moet je vooral doen omdat je het leuk vindt, niet voor het geld."
Verder is er nog de commerciële kant van het schrijverschap. Een goed boek schrijven is één ding, zorgen dat mensen het daadwerkelijk kopen is een tweede. Sociale media bieden schrijvers tegenwoordig volop mogelijkheden om zichzelf onder de aandacht te brengen, maar Berg voelt zich daar niet altijd comfortabel bij. "Ik zit op Facebook en Instagram. Zo heel veel volgers heb ik niet. Ik post regelmatig iets, misschien wel te veel. Ik ben altijd bang dat je jezelf loopt te verkopen. Wat natuurlijk ook zo is. Vrij gênant."
Volgens hem blijft mond-tot-mondreclame uiteindelijk het krachtigste middel. "Het beste is als lezers jouw boeken aanprijzen."
'Je moet zitvlees hebben en een plank voor je kop'
Wie denkt dat het leven van een succesvolle thrillerschrijver bestaat uit lange wandelingen door schilderachtige Franse dorpjes, goede wijn en af en toe een briljante ingeving, komt bedrogen uit.
Berg hanteert een werkritme waar menig kantoormedewerker nog een puntje aan kan zuigen. "Het is vooral heel saai. Iedere dag van negen tot drie uur schrijven, onderbroken door een lunch. Soms zes, zeven dagen per week. Meestal zeker vijf dagen per week. Veel zitten en tikken en doorwerken."
Wachten tot de inspiratie zich aandient? Daar gelooft hij niet in. "Wachten op inspiratie is een fabeltje. Je moet het veroveren. Daarvoor moet je zitvlees hebben en een plank voor je kop."
Het is misschien wel de belangrijkste les uit zijn carrière. Succesvol schrijven draait niet alleen om talent of creativiteit, maar vooral om de discipline om iedere dag opnieuw aan het werk te gaan. Opvallend genoeg werkt Berg zijn verhalen niet van tevoren tot in detail uit. Vaak heeft hij slechts een vaag idee, een beeld of een gedachte waarmee hij begint. Vervolgens laat hij het verhaal zich tijdens het schrijven ontwikkelen.
"Voor ik begin met tikken heb ik wel al een paar weken zitten kauwen op het idee om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn. Ik probeer er een spannende reis van te maken. Vaak doen personages dingen die ik niet had voorzien. Dat is leuk. Meestal loopt het anders af dan bedacht."
Dat klinkt als een avontuurlijke manier van werken, maar hij zou beginnende schrijvers niet direct adviseren hetzelfde te doen. Bovendien kent ook een prijswinnende auteur genoeg momenten waarop het allemaal niet wil lukken. "Twijfel is er altijd. Gaat het lukken? Wordt het wat? Is het wel spannend genoeg? Natuurlijk zijn er dagen dat het niet loopt."
Schrijven wat je zelf wilt lezen
In bijna twintig jaar als gepubliceerd auteur heeft Berg zijn eigen stijl ontwikkeld. Hoewel hij het lastig vindt om zijn persoonlijke groei precies te benoemen, merkt hij wel dat hij steeds minder bezig is met de verwachtingen van anderen. "Misschien ben ik nu minder geneigd om de lezer te pleasen. Ik denk dat ik vrijer ben geworden. Ook in de onderwerpen. Je kunt het toch niet iedereen naar de zin maken. Dus schrijf ik vooral wat ik zelf graag zou willen lezen."
Wat hem na al die jaren blijft motiveren, is zijn behoefte om dingen te maken. "Ik vind het leuk om dingen te maken en mensen te amuseren. Of het nou radio- en tv-programma's zijn of muziek of boeken." Voor mensen die zelf dromen van het schrijven van een roman heeft hij dan ook een even simpel als doeltreffend advies. "Blijven zitten en tikken."
Twee thrillerprijzen in negen dagen
Dat Berg ook op zijn zeventigste nog altijd tot de absolute top van het Nederlandse thrillergenre behoort, bewees hij dit jaar opnieuw.
In mei won hij binnen negen dagen twee belangrijke literaire prijzen. Zijn thriller Terugkeer won de Hebban Thrillerprijs, terwijl Vergelding werd bekroond met de Gouden Strop. Wij hebben beide boeken allebei verslonden als een hongerige wolf die een vers gevangen lammetje te pakken heeft. IJzersterke personages, onverwachte wendingen, volop spanning en actie. Liefhebbers van het thrillergenre gaan hiervan genieten.
Het winnen van een van deze prijzen is al een uitzonderlijke prestatie, laat staan twee. Zeker omdat beide boeken onderdeel zijn van dezelfde trilogie: De Mergellandmoorden. Toch bracht dat succes ook een nieuwe vorm van druk met zich mee. Op het moment dat Berg de prijzen ontving, was hij namelijk nog volop bezig met het derde en laatste deel. "Toen ik in mei binnen negen dagen die twee prijzen won, was ik natuurlijk in de wolken. Tegelijkertijd was ik nog deel drie aan het schrijven. Vaak bekroop me het gevoel: als ik het nu maar niet verpest."
Hoe ging hij daarmee om? "Dan probeerde ik maar niet te veel aan die prijzen te denken. Gewoon tikken en je stinkende best doen." Inmiddels is het resultaat verschenen. Finale, het slotstuk van de trilogie, telt ruim 550 pagina's en is daarmee het dikste deel van de reeks.
"Alles uit de eerste twee delen komt samen. Ik ga het niet benoemen, want dan geef ik veel te veel spoilers weg voor de mensen die Terugkeer en Vergelding nog niet gelezen hebben. De uitgever is heel enthousiast. Nu is het aan de lezers."

De duistere kant van de mens
Wie de boeken van Berg leest, weet dat hij niet bepaald terugdeinst voor de donkere kanten van de menselijke natuur. Misdaad, geweld en psychologische spanning vormen belangrijke ingrediënten van zijn verhalen.
Maar waar komt die fascinatie vandaan? "Ik ben een liefhebber van thrillers. Altijd geweest. Ik kijk ook graag naar spannende series en films. Vooral de psychologie interesseert me. Hoe wordt een mens een dader? Goed en kwaad liggen dichter bij elkaar dan je denkt."
Hoewel zijn fantasie behoorlijk duistere scenario's kan voortbrengen, weet de werkelijkheid hem nog altijd te verbazen. "Ik kan de meest gruwelijke dingen verzinnen, de werkelijkheid is altijd nog veel gruwelijker."
Een nieuwe droom op zijn zeventigste
Na een lange carrière, meerdere prijzen en een omvangrijk oeuvre zou je denken dat Berg inmiddels alles wel heeft bereikt wat hij ooit voor ogen had.
Toch lonkt er nog een nieuw avontuur. "Ik ben niet zo van de lijstjes, maar het zou natuurlijk enorm tof zijn als er ooit nog iets verfilmd zou worden."
Die droom is bovendien niet helemaal uit de lucht gegrepen. De filmrechten van De Mergellandmoorden zijn inmiddels verkocht aan een producent. "Nu nog een omroep of een streamer vinden die het avontuur aandurft."
Of die verfilming er daadwerkelijk komt, moet de toekomst uitwijzen. Maar één ding is duidelijk: Michael Berg is voorlopig nog niet klaar met verhalen vertellen. Mocht het allemaal onverhoopt even niet lukken, dan weet hij inmiddels precies wat hem te doen staat. Gewoon blijven zitten en tikken.
Finale, het laatste boek uit de Mergellandmoorden trilogie van Michael Berg is nu verkrijgbaar in de boekhandels. Zorg wel dat je eerst Vergelding en Terugkeer gaat lezen. Meer info en bestellen vind je op de website van uitgeverij Ambo Anthos.
Kader: De favorieten van Michael Berg
Favoriete schrijver aller tijden: Patricia Highsmith
Beste thriller ooit gelezen: Misery – Stephen King
Favoriete thrillerfilm: The Silence of the Lambs
Favoriete fictieve personage: Tom Ripley
Boek dat hij zelf had willen schrijven: Vrije val – Pierre Lemaitre
De ideale plek om te schrijven: "Terras in de schaduw, blik op zee, geen krijsende kinderen en geen muziek."
Beste advies ooit gekregen: "Doorgaan."
Beste thriller ooit gelezen: Misery – Stephen King
Favoriete thrillerfilm: The Silence of the Lambs
Favoriete fictieve personage: Tom Ripley
Boek dat hij zelf had willen schrijven: Vrije val – Pierre Lemaitre
De ideale plek om te schrijven: "Terras in de schaduw, blik op zee, geen krijsende kinderen en geen muziek."
Beste advies ooit gekregen: "Doorgaan."
Lees ook
Delen met
Best gelezen










