Hoe Zambia in 2012 de Afrika cup won nadat hun selectie omkwam bij een vliegramp

Vrijwel iedereen in voetballand kende destijds de tragische reden waarom dit toernooi een extra emotionele lading had voor Zambia. In 1993 stortte het vliegtuig van de Zambiaanse nationale selectie neer in de Atlantische Oceaan kort na vertrek vanaf Libreville, Gabon. Daarbij verloren 18 spelers en 7 crewleden hun leven tijdens een vlucht naar een WK-kwalificatiewedstrijd. Het was een klap voor een natie en het begin van een lange weg van rouw en wederopbouw.

De ploeg die toen stierf werd gezien als een van de beste die Zambia ooit had, met ambitie om ver te komen in grote toernooien. De tragedie liet diepe wonden achter in de Zambianen, en de naam Gabon kreeg in in het land zelfs de bijnaam voor iets dat onveilig of onbetrouwbaar was.

Een nieuw team werd opgetuigd en met name Kalusha Bwalya, die de fatale vlucht nét had gemist, hielp Zambia langzaam weer op de kaart te zetten. Er kwam een selectie die zich in 2012 kwalificeerde voor de Afrika Cup. Het was een talentvol team, maar niemand had verwacht dat ze daadwerkelijk mee zouden strijden voor de beker.

De Afrika Cup van 2012 was een zinderend toernooi. Zambia begon sterk in de groepsfase; ze trokken zich omhoog met belangrijke overwinningen en eindigden bovenaan hun poule. Daarna volgde een kwartfinale en halve finale waarin de teamgeest en felheid steeds duidelijker werden.

De finale werd gespeeld in Libreville, de plaats waar Zambia 19 jaar daarvoor hun selectie verloor. Bondscoach Hervé Renard noemde het een lotsbestemming. In de finale stond Zambia tegenover een door superster-gedreven Ivoorkust, een ploeg met spelers als Didier Drogba en Yaya Touré. Beide teams gaven geen duimbreed toe in 120 minuten voetbal, dus de score bleef 0-0. Penalty’s moesten de beslissing brengen en dat werd pure drama: een spectaculaire reeks die eindigde in 8-7 voor Zambia met de beslissende trap van Stophira Sunzu.

Toen de winnende penalty binnen vloog, barstte een ongekende euforie los. Niet alleen in het stadion, maar helemaal terug in Zambia en daarbuiten. Voor een land dat jarenlang had geleefd met verdriet om het verlies van een generatie spelers, was dit moment bijna als een emotionele bevrijding. Duizenden fans stonden klaar op het vliegveld van Lusaka om de helden te ontvangen, met vuvuzela’s, vlaggen en uitzinnige supporters die hun team als nationale helden verwelkomden.

Maar de selectie kwam niet direct na de finale terug. De spelers brachten eerst bloemen naar de oceaan waar het vliegtuig was neergestort, voor de verloren helden van 1993.