Waarom die ene opmerking over de relatiestatus van Femke Kok zóveel losmaakt

Femke Kok is een uniek exemplaar in de schaatswereld. Een ongelooflijk sprintkanon zoals Nederland nooit eerder voortbracht. Zij is de absolute koningin van de 500 meter. Ze won liefst 23 wereldbekers achter elkaar, 3 wereldtitels op rij en de kroon op haar werk werd afgelopen zondag gezet, met een olympische titel. Ze vermorzelde de concurrentie door 0,66 seconden sneller te zijn dan Jutta Leerdam, die het zilver pakte. Een tien met een griffel.

Op naar het TeamNL Huis in Milaan om je eens even lekker te laten fêteren, dus! Lekker hossen op het podium en uiteraard had haar coach Dennis van der Gun (47) ook nog wat mooie woorden voor haar over. “Ik denk dat ik namens iedereen in Nederland praat en ongelooflijk trots op je ben op wat je gepresteerd hebt.”

“Echt super knap. Op de heenweg hadden wij het erover en toen zei je: ik heb al 23 wereldbekers en 3 wereldtitels wanneer ben ik eigenlijk tevreden? Dan denk je natuurlijk alleen maar met goud. Dat is heel makkelijk gezegd, maar super moeilijk om te doen. Dit is de allermooiste die je tot nu toe hebt."

Mooie woorden, iedereen blij en door naar het ‘van links naar rechts’ zou je zeggen. Maar dan besluit Dennis toch nog heel effe de microfoon te pakken. "Ik zat nog even te denken en dacht: wat wil je nog meer? Een ding heeft ze nog niet en dat is een hele leuke vriend."

Gejoel in het Holland House en licht ongemak bij Femke, maar online vooral krekelgeluiden en gefronste wenkbrauwen. Het is waarschijnlijk bedoeld als een leuk grapje, maar zoals wel vaker kunnen grapjes volledig verkeerd vallen. Zeker in het huidige maatschappelijke klimaat.

Online wordt er massaal schande van gesproken. Zo zegt Maxim Hartman: “Benieuwd naar de hoeveelheid huwelijks- en verkering- en date-verzoeken die Femke inmiddels heeft mogen ontvangen. Dit omdat haar achterlijke trainer in dat afschuwelijke Holland House met als presentator Snollebolleke, dat haar trainer dus daar op dat podium de mic greep en iedereen vertelde dat Femke nu alles had, behalve een vriend. Dat was dus echt niet oké en ongepast. Man zeg er wat van! Femke Kok is sterk genoeg om zelf te bepalen wat ze wel en niet nodig heeft. Trainer hou volgende keer je bek.”

Contentmaker Jip Dijkstra is ook woedend. “Je zal maar goud winnen op de Olympische Spelen en zou op het podium maar gaan focussen op het feit dat je geen vriend hebt. Schaam je echt. Wanneer gaat dit over een man gezegd worden?”

Ook Cosmopolitan-columnist Alyssia van Asperen-Vervenne is op z’n zachts gezegd not amused. Zo schrijft ze: “Trainer Dennis van der Gun slingert deze schadelijke boodschap de wereld in. En precíes op het moment dat het gaat om Femke. Niet om wie er aan haar zijde staat, maar om wie er daadwerkelijk over de finish racet. Om Femke die al jaren traint om haar dromen waar te maken – en het ook nog eens echt doet.”

Ze vervolgt: "Als vrouwen strijden we nog elke dag om van dit ouderwetse gedachtegoed af te komen. We zijn óók compleet zonder partner, of zonder gezin. Daar kunnen en mogen we voor kiezen, en onze prioriteiten mogen ook ergens anders liggen. Ook als het tegen onze efforts in níet lukt om een wederhelft te vinden, betekent het niet dat we falen. Die boodschap krijgt een man ook niet, laat staan tijdens z'n overwinningsspeech."

Laten we eerlijk zijn: het is natuurlijk uitermate onhandig van Dennis. Maar waarom gaat het nou zo los op de social media? Zijn opmerkingen raken aan meerdere gevoelige maatschappelijke thema’s die juist nu sterk spelen.

Wat in een andere periode waarschijnlijk was afgedaan als een onhandige grap, raakt vandaag aan meerdere bredere maatschappelijke discussies die verklaren waarom de reactie zo fel was.

Allereerst speelt de aanhoudende discussie over dubbele standaarden in de sportwereld. Vrouwelijke topsporters worden aantoonbaar vaker bevraagd over hun privéleven dan mannelijke collega’s, bij wie prestaties vrijwel altijd centraal staan. Daardoor wordt een opmerking over iemands relatiestatus tijdens een sporthuldiging al snel gezien als meer dan een losse grap: het voelt voor veel mensen als een herkenbaar voorbeeld van een patroon waarin vrouwen, zelfs op hun grootste momenten, nog steeds in eerste instantie als ‘vrouw’ worden benaderd in plaats van als kampioen.

Die gevoeligheid wordt versterkt door een bredere maatschappelijke ontwikkeling rond vrouwelijke onafhankelijkheid. In de afgelopen jaren is het idee dat een vrouw pas ‘compleet’ zou zijn met een partner steeds meer ter discussie komen te staan. Single zijn wordt nadrukkelijker gezien als een bewuste en volwaardige levenskeuze, niet als een tussenfase of iets wat verklaard moet worden. Tegen die achtergrond kan een publieke focus op iemands relatiestatus — zeker op een moment van professioneel succes — aanvoelen als een impliciete boodschap dat haar privéleven alsnog relevanter zou zijn dan haar prestatie. Juist dat raakt aan een gevoelige maatschappelijke snaar.

Daarnaast speelt een duidelijke generatiekloof binnen de sportcultuur. In de traditionele topsportomgeving was informele, persoonlijke humor onderdeel van de interne dynamiek tussen coach en atleet. Maar die context bestaat tegenwoordig nauwelijks nog. Alles gebeurt in een publieke arena, waar uitspraken direct worden beoordeeld door een breder publiek met andere normen. Wat intern als luchtig kan zijn bedoeld, kan extern al snel ongepast overkomen.

Tot slot speelt ook de timing een belangrijke rol. Huldigingen worden door het publiek gezien als momenten die volledig in het teken staan van erkenning en prestatie. Wanneer de aandacht op zo’n moment verschuift naar iets persoonlijks, kan dat al snel misplaatst aanvoelen. Niet zozeer door wat er wordt gezegd, maar omdat het de focus wegtrekt van waar het op dat moment om hoort te draaien.

Ja, het was een misplaatste opmerking, maar laten we niet doorslaan: er hoeft geen heksenjacht op de coach te volgen. Op zo’n podium hoort het over prestaties te gaan, niet over iemands liefdesleven. Juist daarom is het goed dat dit gesprek wordt gevoerd. Want elke keer dat zo’n moment discussie oproept, schuift de norm een stukje op richting wat we eigenlijk willen: dat een kampioen gewoon als kampioen wordt gezien. De kans is groot dat coach Dennis bij een volgende huldiging wel twee keer nadenkt voordat hij de microfoon weer pakt.