Waarom je bij aanhoudende dorst heel alert moet zijn

01 feb , 11:00 • Lifestyle

doorDavid Nijborg

Iedereen heeft af en toe flinke dorst, dan teug je wat drinken weg en is het gevoel verdwenen. Maar sommigen drinken glas na glas water, maar het dorstige gevoel lijkt maar niet weg te gaan. Soms is dat gewoon een reactie op warmte of inspanning, maar als de dorst blijft aanhouden zonder duidelijke reden, wil je lichaam je misschien iets belangrijks vertellen. Het kan een signaal zijn van diabetes.

Medisch gezien heet extreme dorst polydipsie, een onbedwingbare drang om te drinken, vaak gepaard gaande met veel plassen. Het is een signaal dat je vochtbalans uit evenwicht is.

De klassieke drie P’s van diabetes

Bij diabetes, vooral wanneer de bloedsuiker langdurig te hoog is, ziet de dokter vaak een patroon van drie symptomen:

Polydipsie – veel dorst
Polyurie – veel plassen
Polyfagie – veel eten

Deze drie “P’s” zijn een klassieke indicator voor zowel type 1 als type 2 diabetes. Het mechanisme erachter is simpel:

Hoge bloedsuiker betekent dat de nieren het overtollige glucose via de urine proberen kwijt te raken.
Glucose trekt water mee uit het lichaam naar de urine (een proces dat osmotische diurese heet), waardoor je vaker moet plassen en veel vocht verliest.
Door dit vochtverlies daalt je hydratatieniveau, en dat triggert intens dorstgevoel.

Hoe werkt dat precies in je lichaam?

Ons lichaam heeft slimme systemen om vocht en zout in balans te houden. Wanneer het bloed te veel glucose bevat, boven de renale drempelwaarde (vaak rond 200 mg/dL), kan de nier niet alle suiker terug opnemen. Het gevolg is dat suiker in je urine terechtkomt en water meeneemt. Je plast veel, raakt meer vocht kwijt, en dus krijg je dorst. Dit is geen psychological craving, maar een fysiologische noodzaak.

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat veranderingen in bloedglucose ook het dorst- en vasopressine-systeem (het hormoon dat de waterbalans reguleert) beïnvloeden, wat aangeeft hoe sterk deze processen met elkaar verbonden zijn.

Is dorst altijd diabetes?

Nee hoor, veel dorst kan door andere oorzaken komen. Denk aan simpelweg te warm weer, sporten, zoute maaltijden of sommige medicijnen. Extreme dorst zonder duidelijke reden kan ook te maken hebben met andere aandoeningen zoals diabetes insipidus, een zeldzame stoornis in de hormoonbalans van waterhuishouding, of psychogene polydipsie, waarbij iemand ongewoon veel drinkt zonder een lichamelijke reden.

Maar wat diabetes betreft, is aanhoudende dorst vaak een van de eerste signalen waarin je lichaam zegt: hé, er klopt iets niet met je bloedsuiker!

Wees alert

Veel dorst kan gewoon een natuurlijke reactie zijn, maar aanhoudende, onverklaarbare dorst, vooral met veel plassen, verdient aandacht. Het kan een teken zijn dat je bloedsuikerspiegel niet goed gereguleerd is en dat je lichaam probeert de boel in balans te brengen via vochtverlies en opnieuw drinken. Gelukkig zijn er eenvoudige tests om te checken of diabetes de boosdoener is.