Waarom Jason Statham al twintig jaar de koning van de actiefilm is

Jason Statham werd geboren op 26 juli 1967 in het stadje Shirebrook in Engeland. Zijn moeder was danseres en zijn vader verkocht illegaal spullen op straat. Al op jonge leeftijd vond Statham zijn passie in sport. Hij beoefende onder andere martial arts, speelde voetbal en trad, net als zijn moeder, op als danser. Maar bovenal was hij gek op... schoonspringen. Niet de eerste sport die je verwacht bij een van de stoerste acteurs ooit.

In 1985 studeerde Statham aan de grootste duikschool van Engeland. Hij was succesvol in zijn vak en deed onder andere mee aan de Olympische Trials voor de Spelen van 1988 in Seoul. In 1992 eindigde hij zelfs als twaalfde op het wereldkampioenschap schoonspringen. Tegelijkertijd bleef hij ook zijn danscarrière onderhouden als achtergronddanser in verschillende videoclips.

In 1996 stopte Jason Statham met professioneel schoonspringen, nadat hij er meerdere keren niet in was geslaagd het nationale team te halen en wedstrijden te winnen. Gelukkig werd hij steeds populairder als model voor grote kledingmerken zoals The French Connection. Maar Statham kon hier financieel niet volledig van rondkomen. Daarom bleef hij ondertussen zijn vader helpen met het verkopen van neppe parfums en sieraden op straat. Zonder dat hij het wist, zou juist deze ervaring uiteindelijk leiden tot zijn grote doorbraak in de filmwereld.

Rond 1997 was regisseur Guy Ritchie bezig met zijn eerste grote film: de misdaadthriller Lock, Stock and Two Smoking Barrels. Voor de rol van Bacon, een gladde straatverkoper, zocht Ritchie een nog onbekende acteur die de authenticiteit van de straat kon uitstralen. Via via kwam Statham uiteindelijk op auditie terecht. Zijn energie, soepele babbeltje en vooral zijn ervaring met het overtuigen van mensen op straat maakten indruk. "Jason kon je alles verkopen, zelfs wanneer je het helemaal niet wilde. Hij was een echte marktverkoper, en dat vond ik juist interessant aan hem," vertelt Guy op de dvd-extra's van de film. Ritchie zag potentie in Statham en castte hem al gauw in de rol van Bacon.

Achteraf bleek dit een gouden zet. De film werd in 1998 uitgebracht en groeide uit tot een kritisch succes. Twee jaar later werkte Statham opnieuw samen met Ritchie voor Snatch, waarin hij naast grote namen zoals Brad Pitt en Benicio del Toro speelde. Guy Ritchie en Jason hebben een speciale band, zo vertelde Statham recentelijk: "Hij [Guy Ritchie] begon mijn carrière bijna 30 jaar geleden, dus ik ben hem veel verschuldigd. Hij is een mentor voor mij. Hij is een heel speciaal persoon in mijn leven en ik heb veel liefde voor hem."

Na Snatch volgden meerdere filmrollen, maar pas in 2002 kreeg Statham eindelijk de hoofdrol waarmee hij zichzelf definitief op de kaart zette: Frank Martin in The Transporter. Dit was het moment waarop hij zijn martial arts-achtergrond volledig kon benutten. Waar veel acteurs gebruikmaakten van stuntmannen, staat Statham erom bekend dat hij veel van zijn eigen stunts wilde uitvoeren. Zoals hij zelf zei in 2013 tegen The Guardian: "Ik probeer zoveel mogelijk zelf te doen. Ik probeer niets te bewijzen, maar ik wil de actie gewoon zo echt mogelijk laten lijken."

Dat maakte Jason anders dan veel andere actiehelden uit die periode. Iedereen kende Tom Cruise, Keanu Reeves en Jackie Chan, maar Statham had nog geen vast imago bij het grote publiek. Hij kon zijn eigen actiepersona nog volledig vormen: een koele, mysterieuze en fysieke actieheld die weinig woorden nodig had om indruk te maken.

The Transporter bewees dat Statham niet alleen een goede bijrolspeler was, maar ook een film kon dragen als hoofdrolspeler. In de jaren daarna groeide zijn naam verder met filmklassiekers zoals The Italian Job, Collateral en Crank. Stuk voor stuk films waarin zijn combinatie van charisma, fysieke kracht en droge humor steeds duidelijker naar voren kwam.

Het leek alsof Jason Statham op het hoogtepunt van zijn carrière zat. Maar niets bleek minder waar. Rond 2008 begon zijn carrière een andere richting op te gaan. Zijn films presteerden minder goed en steeds vaker werd hij gezien als een stereotype actieacteur. Bovendien zat Statham vast aan meerdere grote franchises, zoals The Expendables, en veel vervolgdelen op zijn eerdere films zoals The Transporter en Crank. De acteur leek steeds minder nieuwe kanten van zichzelf te laten zien en raakte steeds verder verwijderd van de frisse actieheld die het publiek ooit had leren kennen.

"Ik wil meer zijn dan alleen een actieacteur. Al jaren wil ik rollen spelen met wat meer dramatische diepgang, maar wel nog steeds gecombineerd met de actie waar mensen mij van kennen," vertelde Statham in 2008. Hij wilde meer dan alleen de stoere man op de achtergrond spelen. Hij moest opnieuw bewijzen dat hij een grote film kon dragen.

Die tweede doorbraak kwam met Furious 7 in 2015. Als Deckard Shaw werd Statham toegevoegd aan de enorme wereld van Vin Diesel en zijn "familie". De film werd een wereldwijd succes en bracht meer dan $1 miljard op. Plotseling zagen miljoenen mensen opnieuw waarom Statham zo goed werkte als actieheld: zijn kille uitstraling, droge humor en brute vechtstijl.

Vanaf dat moment zat Statham opnieuw in een enorme stroomversnellming. Hij werd de betrouwbare naam voor grote actiefilms. Van zijn eigen Fast & Furious-spin-off Hobbs & Shaw met Dwayne Johnson tot de The Meg-films en zijn nieuwe samenwerkingen met Guy Ritchie in onder andere Operation Fortune: Ruse de Guerre. Regisseur David Leitch over Jason Statham en Hobbs & Shaw (2019): "Jason is een geweldige actieheld, omdat hij de fysieke kwaliteiten heeft, charisma uitstraalt en ook sterk is in komedie."

Tijdens deze rollercoaster van projecten speelde er nog iets anders belangrijks af in Stathams leven. Eind 2009, of begin 2010, ontmoette hij namelijk de liefde van zijn leven op een feest in Londen: Rosie Huntington-Whiteley. Een Engels model voor onder andere Victoria's Secret, Vogue en Prada. Ook deed ze in 2010 een naaktshoot voor de Pirelli-kalender. Kort brak ze door in Hollywood dankzij een samenwerking met Michael Bay voor Transformers: Dark of the Moon, waarna ze nog een rol kreeg in de geprezen film Mad Max: Fury Road. Acteren was echter een vluggertje voor deze ster. Haar relatie met Statham was dat echter niet. De twee trouwden in 2016 en zijn tot op de dag van vandaag nog steeds samen, met hun twee kinderen en hun honden.

De focus voor Huntington-Whiteley ligt tegenwoordig weer op nieuwe fotoshoots en samenwerkingen met grote modemerken. Rosie vertelde eerder over haar relatie met Statham aan SELF Magazine: "We zijn beste vrienden. Hij laat me elke dag lachen. Soms voelt het bijna alsof ik nooit eerder een echte relatie heb gehad."

Toch kiest Statham de laatste jaren steeds vaker voor een ander soort actiefilm. Net als Liam Neeson heeft hij een specifiek soort actieheld gevonden: een ogenschijnlijk normale man die gedwongen wordt om zijn dodelijke vaardigheden weer boven te halen. Films zoals The Beekeeper, A Working Man en Shelter laten precies zien waar Statham tegenwoordig het beste tot zijn recht komt. "Ik weet waar ik goed in ben. Ik weet wat mensen mij willen zien doen," zegt Statham tegen The Guardian.

Het succes van Jason Statham zit niet alleen in zijn fysieke uitstraling of zijn vechtscènes. Hij begrijpt precies wat zijn publiek wil zien. Geen eindeloze CGI-gevechten, maar een charismatische hoofdrolspeler die met een koele blik en een paar rake klappen een hele film kan dragen. Een formule die perfect lijkt te werken voor zowel Statham als het publiek, dat nog altijd massaal naar de bioscoop trekt om de actieheld opnieuw aan het werk te zien.

Na ruim twintig jaar aan de top van het actiegenre lijkt Statham nog lang niet klaar. Zijn nieuwste film, Mutiny, die nu in de bioscoop draait, bevestigt dat de alweer bijna 60-jarige acteur een van de grootste actiehelden aller tijden is. In de film speelt hij Cole Reed, een voormalig militair die wordt beschuldigd van de moord op zijn baas. Tijdens zijn zoektocht naar wraak en de waarheid belandt hij op een vrachtschip, waar hij terechtkomt in een web van leugens, verraad en keiharde actie. Het is precies het soort rol waarin Statham de afgelopen jaren zijn grootste successen heeft geboekt.

Regisseur Jean-François Richet weet precies waarom Statham nog altijd zo goed werkt in dit soort films. "Jason is een van die acteurs waarvan je precies weet wat je krijgt: intensiteit, fysieke kracht en volledige inzet. Terwijl veel actiehelden uit zijn generatie langzaam verdwijnen door ouderdom of andere zaken, blijft hij zichzelf telkens opnieuw uitvinden binnen het genre waarin hij ooit doorbrak."

Geboortedatum & leeftijd: 26 Juli 1967, 59 jaar oud.

Geboorteplaats: Shirebrook, Derbyshire, Engeland.

Woonplaats: New Forest, aan de zuidkust van Engeland.

Lengte: 1,78 meter.

Kinderen: 2, een zoon en een dochter.

Geschat vermogen: $100 miljoen

Speelfilms: 53.

Film met de hoogste beoordeling op IMDb: Snatch (2000) met een 8,2.

Film met de laagste beoordeling op IMDb: In the Name of the King: A Dungeon Siege Tale (2007) met een 3,8.

Film met de hoogste box-office: Furious 7 met $1,515 miljard.