Andreas Almgren schrijft geschiedenis in New York: de datawetenschapper die de marathonwereld op zijn kop zet

Op zondag 1 november stond de 55ste editie van de New York City Marathon op het programma. Zo'n 60.000 hardlopers trokken door de vijf stadsdelen van New York, met duizenden toeschouwers langs de route. Bij de mannen ging de aandacht uiteindelijk naar één naam: Andreas Almgren. De Zweed had vooraf nog nooit een officiële marathon gelopen, maar liet zich daar tijdens zijn debuut bepaald niet door tegenhouden. Almgren kwam na 42,195 kilometer als eerste over de finish in Central Park. Met 2:06.01 bleef hij de Italiaan Yemaneberhan Crippa, die tweede werd in 2:06.14, dertien seconden voor. De Keniaanse titelverdediger Benson Kipruto moest genoegen nemen met de vierde plaats. Een opvallende uitslag, zeker in een sport waarin Oost-Afrikaanse lopers al jarenlang een hoofdrol spelen op de marathon.

De New York City Marathon is niet zomaar een hardloopwedstrijd. Het parcours voert deelnemers door alle vijf de stadsdelen: Staten Island, Brooklyn, Queens, The Bronx en Manhattan. De start ligt op Staten Island, waarna de lopers via de imposante Verrazzano-Narrows Bridge Brooklyn binnenkomen. Vervolgens trekken ze door de verschillende wijken van de stad, voordat de laatste kilometers in Central Park worden afgelegd.

Het is een parcours dat niet bepaald bekendstaat als eenvoudig. De bruggen zorgen voor de nodige hoogteverschillen en ook de lange stukken door de stad vragen veel van de lopers. Tegelijkertijd is de sfeer een van de grote trekpleisters. Langs de straten staan honderdduizenden supporters om de deelnemers aan te moedigen. Voor Almgren werd het bovendien een debuut om nooit meer te vergeten. Hij hield zich uitstekend staande in de kopgroep en bewaarde zijn beslissende versnelling voor de absolute slotfase. Daar wist hij Crippa van zich af te schudden en stelde hij de overwinning veilig. Hij werd daarmee de eerste Zweed die de mannenwedstrijd in New York op zijn naam schreef.

Wie denkt dat Almgren altijd al een marathonloper is geweest, heeft het mis. Zijn atletiekcarrière begon op een heel andere afstand. Als jonge atleet richtte hij zich vooral op de 800 meter. In 2014 won hij zelfs brons op het wereldkampioenschap voor junioren op dat onderdeel. Een veelbelovende carrière leek in de maak, maar blessures gooiden meermaals roet in het eten. Vooral stressfracturen hielden hem lange tijd aan de kant. De Zweed moest daardoor opnieuw nadenken over zijn toekomst in de atletiek. Hij verlegde zijn aandacht geleidelijk naar de langere afstanden en ontwikkelde zich uiteindelijk tot een van de beste Europese langeafstandslopers. Dat hij nu bij zijn eerste marathon meteen wint, maakt die omschakeling extra bijzonder.

En die snelheid van vroeger is hij bepaald niet kwijtgeraakt. Almgren heeft een indrukwekkend palmares op de baan en de weg. In 2026 kroonde hij zich tot Europees kampioen op de 10.000 meter in Birmingham en won hij het wereldkampioenschap halve marathon in Kopenhagen. Daar liep hij bovendien een Europees record van 58.06. De marathon in New York was dus niet zijn eerste grote succes van het jaar, maar wel het meest verrassende.

Misschien wel het meest bijzondere aan Almgren is de manier waarop hij zijn sport benadert. Tot relatief kort geleden werkte hij nog als datawetenschapper. Die analytische achtergrond is ook terug te zien in zijn trainingsaanpak. Hij houdt zijn trainingen nauwkeurig bij en gebruikt onder meer snelheid, hartslag en bloedlactaatwaarden om inzicht te krijgen in zijn prestaties. Almgren werkt daarbij met trainingsschema's die hij grotendeels zelf ontwikkelt. Hij heeft jarenlang samengewerkt met coach Urban Aruhn, maar neemt inmiddels veel verantwoordelijkheid voor de inhoud van zijn eigen trainingen. Daarbij kijkt hij niet alleen naar de atletiek. Ook inzichten uit sporten als wielrennen en schaatsen neemt hij mee in zijn aanpak.

Een belangrijk onderdeel daarvan is de zogenoemde double threshold-training. Daarbij voert een atleet op één dag twee trainingen uit rond de lactaatdrempel: het intensiteitsniveau waarop het lichaam lactaat steeds moeilijker kan verwerken. Door die trainingen zorgvuldig op te bouwen, kan Almgren veel kwalitatief trainingswerk verrichten zonder iedere keer voluit te hoeven gaan. Deze methode heeft de afgelopen jaren steeds meer aandacht gekregen in de internationale hardloopwereld. Het maakt hem een opvallende verschijning tussen de traditionele marathonlopers. Waar de sport lange tijd werd gedomineerd door atleten uit landen als Kenia en Ethiopië, laat Almgren zien dat er ook vanuit Europa een nieuwe generatie opstaat die met een hele andere benadering de absolute wereldtop kan bereiken.

De overwinning van Almgren roept natuurlijk vragen op over de toekomst van de marathon. Jarenlang waren Keniaanse en Ethiopische lopers bijzonder dominant op de grote internationale wedstrijden. Dat betekent niet dat die dominantie na één Zweedse overwinning ineens voorbij is. Maar het resultaat in New York laat wel zien dat de concurrentie steeds breder wordt. Ook de Nederlandse toploper Abdi Nageeye, die als dertiende eindigde, zag de prestatie van Almgren als teken van verandering. Zijn woorden na afloop waren veelzeggend: "Welkom in de nieuwe realiteit". Daarmee doelde hij op de ontwikkeling van de sport, waarin data, wetenschap en nieuwe trainingsmethoden steeds belangrijker worden.

Voor Almgren zelf is de marathon voorlopig nog niet het enige doel. Hij heeft aangegeven dat hij zich eerst wil blijven richten op de baanatletiek en de Olympische Spelen van 2028. Pas daarna wil hij zich volledig op de marathon toeleggen. Dat hij nu al bij zijn debuut de winst pakt in een van de grootste marathons ter wereld, belooft in ieder geval veel voor wat nog komen gaat. Eén ding is inmiddels wel duidelijk. Andreas Almgren kwam naar New York voor zijn eerste marathon, maar vertrok als winnaar. En als dit nog maar het begin is, kunnen we de komende jaren nog heel wat van deze Zweed verwachten.