ADE 2026: nieuwe clubs, verbouwde iconen en elf uur verdwalen in RAUM

Zondagochtend, negen uur. We staan op de pont. De wekker is gegaan, we hebben geslapen en onze hoofden zijn fris. Een prima uitgangspositie voor een werkdag, alleen zijn we onderweg naar de club. In RAUM wachten vrienden die er sinds zaterdagmiddag drie uur staan. Of we onderweg even een paar nieuwe knieën kunnen meenemen. Die hebben we niet. Frisse energie wel. Het is een van de fijnste momenten van ADE: zelf aan een dag beginnen terwijl iemand anders al lang niet meer weet waar de vorige is gebleven.

Tijdens ADE lijkt ieder vrij stopcontact in Amsterdam een dj-booth van stroom te voorzien. Van kapperszaak tot pizzeria en zuurdesembakkerij: uit elk hoekje pompt een bas en overal duikt een dansvloer op. De dertigjarige jubileumeditie pakt uit met meer dan 3.600 artiesten en ruim 1.300 evenementen op meer dan 300 locaties. Met zoveel artiesten in vijf dagen voelt het alsof Amsterdam een heel seizoen Ibiza in één week probeert te proppen. Alleen verruilen we de zonsondergang op het strand voor een pontje door de regen. Vijf dagen lang neemt elektronische muziek de stad over, met daaromheen volop ruimte voor design, dans, film en de technologische en maatschappelijke ontwikkelingen die de scene bezighouden. Je zou bijna vergeten dat er in Amsterdam deze week ook nog mensen zijn die gewoon naar hun werk moeten.

Om half zes ’s middags vertrekken we richting DGTL op de NDSM-werf. In de vertrouwde loods staat bij Benwal een opvallend jonge generatie op de dansvloer. Een mooie plek om ons Amsterdamse Dans Evenement te beginnen, al blijven we niet de hele avond. Aan de overkant van het IJ wacht een heel andere ervaring.

Daarna steken we met de pont het IJ over, op weg naar Elias Mazian en Boris Acket in de Centrale Markthal. Mazian speelt er live in de omgeving van EINDER, Ackets monumentale installatie van bewegend textiel. Alleen al dat kunstwerk is de oversteek waard. Hoog in de monumentale hal hangt een enorme constructie van ultralicht doek, zo’n tachtig meter lang, die door honderden ventilatoren in beweging wordt gebracht. Golven trekken door het materiaal, het licht verandert de aanblik en het geheel blijft voortdurend van vorm wisselen. Boven de muziek ontstaat een bewegende hemel.

Een vriend laat weten dat hij op een Ticketswap-borrel is aan de Keizersgracht, vijf minuten verderop. We sluiten aan en worden haast onmiddellijk gevraagd of we meegaan naar Skatecafé. Ach, wel ja. Het is ADE.

Bij Skatecafé vallen we midden in de set van Shanti Celeste. Soms hoef je niet vanaf de eerste plaat aanwezig te zijn om op het juiste moment binnen te komen. Het is vooral de plek die ons opnieuw pakt. Het voetbalveld buiten, de verschillende zalen, de mogelijkheid om verhoogd achter de dj te staan en de hele ruimte te overzien. Je kunt hier van positie veranderen en daarmee ook een beetje van avond. Even kijken, ergens anders aansluiten, toch weer terug naar die ene zaal.

Skatecafé heeft zoveel eigenheid dat je er bijna beschermend van wordt. Dit mag niet verloren gaan. Alleen al dat voetbalveld naast een nacht vol elektronische muziek: meer Amsterdamse plekken zouden zo prettig eigenwijs mogen zijn.

Een stukje verderop wacht Ingang. Een nieuwe club, al kennen we de locatie van een ADE-bezoek twee jaar geleden. Dat blijkt nauwelijks een voorbereiding. Het is er zo anders ingericht dat we ons oude beeld voortdurend moeten bijstellen.

Binnen is het rauw. De techno is minimalistisch en indringend. We belanden in de grote zaal rechts vooraan, bij de speakers, en daar valt alles op zijn plek. Wat een geluid.

De installatie roept herinneringen op aan de secret stage op Draaimolen: dat gevoel dat je ergens bent beland waar het geluid alle aandacht heeft gekregen. Het is dan ook van exact dezelfde speakers als op Draaimolen. Addit Audio, mocht je geïnteresseerd zijn in een nieuw setje voor thuis.

De speakers zijn een kunstwerk op zich. Belangrijker is wat eruit komt. De muziek krijgt hier een fysieke aanwezigheid die je vastzet op je plek. Nog even blijven staan. Nog één plaat. Bijna vanzelf schuift het tijdstip waarop je naar huis zou gaan verder op. We hadden al enthousiaste verhalen gehoord over Giegling op deze locatie. Nu begrijpen we beter waar die vandaan komen. Ingang voelt als een club om heel goed in de gaten te houden. Om 05.33 uur zijn we bijna thuis. Twaalf uur nadat we vertrokken. Het regent teringhard. De donderdag zit erop.

Vrijdag gaan we naar de Gashouder, waar Job Jobse op het programma staat en wij de back-to-back van BASHKKA en Ryan Elliott meepakken. Het is een hernieuwde kennismaking met een van de markantste zalen van Amsterdam. Na een ingrijpende verbouwing draait de Gashouder tijdens ADE alvast warm voor de volledige opening.

De grootste ingreep zit onder de grond: een nieuwe kelder van ongeveer drieduizend vierkante meter moet onder meer de entree, garderobe en kleedkamers huisvesten. Daarmee verhuizen voorzieningen die jarenlang in tijdelijke constructies rond de hal werden ondergebracht naar het gebouw zelf. Ook de akoestiek is aangepakt, met onder meer absorberende wandbekleding en akoestische elementen. Dat hoort bij een bredere ambitie: naast dance krijgen ook concerten, kunst en performances hier een vaste plek. Fijn dat dit icoon begint aan een nieuw hoofdstuk.

We laten Job Jobse over aan een paar duizend man dat er zin in heeft, wij moeten door.

We steken weer over naar Noord voor een bezoek aan Pllek, voor Breakfast Club. De ligging aan het IJ en de eigenzinnige bouw maken het al een fijne bestemming, maar deze avond is het vooral binnen ontzettend beregezellig. Breakfast Club heeft zoals altijd weer zo’n publiek bij elkaar van mooie mensen dat veel zin heeft om te dansen.

Ook het geluid verrast ons. In de zaal klinkt het echt goed, waardoor de muziek alle ruimte krijgt om je mee te trekken. Bij Carista gaat het vervolgens helemaal los. De energie op de dansvloer en achter de decks werkt aanstekelijk; dit is zo’n set waarbij we graag vooraan blijven staan.

Toch loont het om verder te kijken. Ook in de tweede zaal wordt fantastisch gedraaid, onder anderen door Eversines (die we nog kennen van dit interview). Het maakt rondlopen hier extra leuk: je verlaat een goede set en treft even verderop opnieuw iets waar je wilt blijven. Pllek blijkt deze avond een heerlijke plek voor Breakfast Club. Goede muziek, verrassend goed geluid en precies het publiek dat je erbij wilt hebben. Na donderdag en vrijdag gunnen we onszelf zaterdag een snipperdag. Ergens moet de energie voor de zondag vandaan komen.

En dus staan we om negen uur op die pont. Bij RAUM komen we aan met iemand die er voor het eerst is. Hij vertelt dat eerlijk aan de deur en krijgt een uitgebreid gesprek terug. Waarom zijn queer clubs belangrijk? Wat vindt hij daarvan? Wat voor gevoel geeft zo’n plek hem?

Het begint op een half kruisverhoor te lijken, maar de doorhost blijft sympathiek. Bovendien begrijpen we waarom die vragen worden gesteld. Deze plek heeft een eigen karakter en een gemeenschap voor wie dat karakter ertoe doet. Ook als bezoeker heb je daar iets in te brengen.

Eenmaal binnen treffen we onze vrienden. Negentien uur dansen zit er bij hen dus al op. Alle respect. De gevraagde reserveknieën moeten we schuldig blijven, maar we zijn uitgeslapen en klaar om mee te doen. Aanvankelijk is het nog redelijk rustig. Alleen de Studio is open waar Hervé lekkere platen serveert, al werkt de techniek niet bepaald mee. De linker platenspeler kampt met problemen. Wanneer een plaat overslaat, reageert het publiek met luid gejuich. De steun is hoorbaar. Ook met een haperende draaitafel kan een zaal laten merken dat ze achter je staat. Later gaat Nexus open en krijgt onze zondag een andere intensiteit.

De nieuwe zaal van RAUM roept onmiddellijk herinneringen op aan de kelder van De School. De hekken achter de dj, de verhogingen, de mogelijkheid om achter de booth langs te lopen. Het plafond is hoger, maar die donkere, omsloten sfeer herkennen we meteen.

Langs de zijkanten en achterin zitten nisjes waarin het nog donkerder is en waar naar hartenlust wordt gezoend en gevoosd. Op de dansvloer staan mensen zonder shirt of in leren tuigjes keihard te dansen. Het is hier in alle opzichten bloedheet.

Heerlijk als je door een club kan dwalen. Boven horen we Sedef Adasï lekkere houseplaten knallen, later komen we ook bij tINI terecht. De kleine Arena nodigt weer uit tot een andere manier van kijken en dansen: rondom staan, een verhoging opzoeken, dicht op de muziek zitten. Overal zijn nieuwe posities te vinden. RAUM begrijpt bovendien hoe belangrijk het is dat je ergens kunt zitten. Er zijn legio hangplekken, een restaurant om bij te komen en zelfs op de dansvloer kun je even aan de zijkant neerstrijken. Wie wil dat mensen een hele dag blijven, moet hun ook gelegenheid geven om tussendoor weer mens te worden.

Dat rondwaalgevoel kennen we van Trouw en De School. Je gaat op zoek naar een vriend, blijft ergens hangen, ontdekt een andere zaal en komt een uur later pas terug. Onderweg verandert je stemming mee met de muziek. Het maakt een club tot een plek waar je een dag kunt doorbrengen. Bij JakoJako en Tommy Four Seven in Nexus staan we helemaal vooraan. Dicht genoeg om op hun vingers te kijken. Hun techno is groovy en bouncy, met een beweeglijkheid die je moeiteloos aan het dansen houdt. We staan zo dicht bij de speakers dat het geluid door ons hele lichaam trekt.

Dan vraagt JakoJako of we een vuurtje hebben. Via onze vriend regelen we er een. Ze biedt een trekje van haar joint aan. Aardig, maar het aanbod om even met de dj te roken slaan we af. Het levert wel een mooi klein contactmoment op, daar vooraan bij de booth.

Na die bulderende techno gaan we boven bij Makam kijken. Een fijne dj, alleen hebben onze oren en ons lichaam zich inmiddels volledig naar Nexus gezet. Hier voelt het opeens wel heel zachtjes. Terug naar beneden dus, waar Berghain-grootheid Luke Slater op de agenda staat. De Brit behoort tot de pioniers van de Britse techno en is al sinds eind jaren tachtig actief. Als Planetary Assault Systems maakte hij een belangrijk deel van zijn oeuvre; ook achter namen als L.B. Dub Corp en The 7th Plain zit dezelfde man. Er staat dus een flink stuk technogeschiedenis achter de decks.

Wat hij draait voelt ondertussen volledig van nu. Stoere, scherpe techno die vol doorduwt. Het geluid, de zaal en de beweging sluiten op elkaar aan. Beuken to the max. Een geweldige laatste set van onze ADE.

Rond negen uur ’s avonds houden we het voor gezien. Elf uur in de club. Voor ons is het een mooie werkdag geweest. Voor anderen moet het dan allemaal nog beginnen. Er zijn clubbers die juist op zondag instappen en na RAUM verder trekken naar Lofi, Tillatec en Bret, op zoek naar de volgende dansvloer en de volgende ochtend. Wij gaan weer naar huis. Maandag wacht de laptop, met vermoedelijk een behoorlijk aantal mails. Ook leuk, al zal de overgang vanuit Nexus even wennen zijn.

Wat van deze zondag minstens zo sterk blijft hangen als de muziek, zijn de mensen. In RAUM komen we bekenden tegen uit allerlei periodes van ons leven. Vrienden die we tien jaar geleden op een festival leerden kennen. Hun vrienden. Mensen van werk met wie we ooit gingen feesten. Oude bekenden die we veel te lang niet hebben gezien. Al die lijntjes komen hier weer bij elkaar. Je loopt een zaal uit en staat ineens tegenover iemand die bij een heel andere periode uit je leven hoort. Even praten, even samen dansen. Verderop gebeurt het opnieuw.

Dat was ook zo bijzonder aan Trouw en De School: het gevoel dat iedereen zich op één plek verzamelde. Op deze zondag heeft RAUM dat voor ons. Een reünie van je uitgaansverleden, terwijl er voor je neus alweer nieuwe herinneringen worden gemaakt. Na de sluiting van De School bleef de vraag waar dat gevoel weer zou ontstaan. Voor ons heeft RAUM daar deze ADE een overtuigend antwoord op gegeven. Met Nexus, met het kunnen verdwalen en vooral met de mensen die er samen de club van maken.

We begonnen donderdag bij een nieuwe generatie ravers. Drie dagen later staan we tussen mensen met wie we zelf al jaren dansvloeren delen. Ondertussen hebben we gezien hoeveel er in Amsterdam in beweging is: een kunstwerk dat een hele markthal vult, de Gashouder die aan een nieuw hoofdstuk begint en ingang waar we zeker naar terug willen. Wat een fenomenaal festijn blijft ADE toch, dat elk jaar wéér grootser lijkt te worden.

In RAUM komt het voor ons samen. De techno van Luke Slater dreunt nog door als we na elf uur vertrekken en de club in volle glorie aanstaat, maar onze bastognekoek is op. Dat RAUM ons op zo’n dag aan Trouw en De School doet denken, is misschien wel het grootste compliment dat we de club kunnen geven. Het gat dat De School achterliet, voelt deze zondag een heel stuk kleiner.

Aantal events bezocht: 8 stuks verdeeld over drie dagen
Totaal aantal stappen: 104.611 stappen
Meeste stappen op één dag: 42.476 op zondag. De stappenteller heeft maandag vrij gevraagd.
Aantal keer ‘Wat zeg je?’ gezegd: 63. Voor zover verstaan.
Langste clubbezoek: elf uur RAUM op zondag. Gewoon een volledige werkdag, inclusief overuren.
Leukste verzoek: ‘Kunnen jullie een paar nieuwe knieën meenemen?’ Onze vrienden stonden toen al negentien uur in RAUM.
Leukste interactie: JakoJako die om een vuurtje vraagt en vervolgens aanbiedt om mee te blowen. Vriendelijk afgeslagen.
Warmste publiek: bij Hervé in RAUM. Iedere overslaande plaat krijgt een aanmoediging.
Beste bijrol: de pont. Verbindt meer hoofdstukken van ons ADE dan welke dj ook.
Natste moment: de terugweg op donderdagnacht. Om half zes ’s ochtends door de stromende regen.
Beste beslissing: zaterdag een snipperdag nemen. Zondag waren we onszelf dankbaar.
Meeste fomo voor: FSTM in Skatecafé met DJ Masda en Helena Hauff b2b Quest.
Beste reden om omhoog te kijken: EINDER van Boris Acket. Zelfs met Elias Mazian voor je neus.
Grootste ontdekking: ingang. We komen terug.
Moeilijkste afscheid: stoppen terwijl Luke Slater nog draait.

Kregen we getipt in een gesprek met iemand op de dansvloer. Geluisterd en goedgekeurd.