Met dat ene telefoontje klapt een tijdperk dicht. Niet alleen voor de onderwereld, waar zijn naam al jaren rondzong, maar vooral voor de vrouw die jarenlang naast hem stond: Apolonia van der Vliet.

Haar boek Van Donker Naar Licht is geen stoer misdaadverhaal met opgepompte helden en snelle auto’s. Het is het relaas van een jonge vrouw die verliefd werd op de gevaarlijkste man in de kamer, en daar de prijs voor betaalde. In een open gesprek met FHM vertelt ze hoe liefde, loyaliteit en pure angst jarenlang door elkaar liepen, en hoe loskomen geen keuze bleek.

Apolonia is ongeveer zestien als ze hem leert kennen. Stanley Hillis is net ontsnapt uit de Bijlmerbajes, rijdt rond in een auto en ziet haar staan. Raampje naar beneden: “Jij bent toch Apolonia?” Ze herkent Stanley meteen en ze weet dat hij gezocht wordt, maar toch stapt ze in. “Hij verveelde zich gewoon. We hebben samen muziek geluisterd, gelachen. Het was echt gezellig.” Wat voor de buitenwereld krankzinnig klinkt, voelde voor haar logisch: ‘’In die wereld hoor je erbij of niet. Je vertrouwt elkaar, dat was normaal.”

Apolonia komt uit Amstelveen, uit een gezin waar de buitenkant belangrijk was. Ze had gescheiden ouders met een moeder die hard werkte, en haar vader die leefde voor geld en feestjes. “Het was elke dag een poppenkast.” In Amsterdam-Zuid, in de Pijp, vindt ze iets anders: rauwe types, jongens van de straat, cafés waar je niet binnenkomt zonder dat iemand je introduceert. ‘’Het waren geen kringverjaardagen, maar mannen die zeggen wat ze denken. Dat begreep ik.”

Wat haar aantrok was dan ook de vrijheid: “Niet meedraaien in het systeem. Geen baas boven je met een kutloontje. Er werd geld verdiend, veel geld. Er werd gefeest, geblowd, gesnoven. Alles kon en alles mocht.’’ Maar er waren ook regels die harder waren dan welke wet dan ook; je praat niet met de politie, je verlinkt je vrienden niet en je lost je eigen problemen op. ‘’Loyaliteit was heilig’’, zegt Apolonia. Ze schrijft Stanley Hillis brieven als hij vastzit, bezoekt hem en trouwt later zelfs met hem. Ze gaat vervolgens ook weer bij hem weg, komt terug, en probeert opnieuw een ander leven te kiezen. Al met al een flinke rollercoaster waarin loskomen moeilijker was dan verliefd worden.

Als Stanley Hillis uitgroeit tot een belangrijk sleutelfiguur in de Amsterdamse onderwereld, verandert de sfeer. Macht speelt daarin een grote rol: “Toen was het geen lol meer.” Ze vertelt hoe hij paranoïde wordt, hoe mensen op haar worden afgestuurd om te checken of ze wel haar mond houdt. Dat gebeurde soms door de politie, en soms door hemzelf. Haar mantra blijft dat ze niet praat over Stanley, maar zelfs dat is geen garantie. “Als jij ooit praat over mij, vermoord ik je ouders, je broers en je vrienden,” zou hij hebben gezegd. Ze staat op een dodenlijst en weegt vanwege alle stress dan nog maar 45 kilo. Ze vertelt dat ze soms ’s nachts wakker wordt van haar eigen geschreeuw. Op plekken waar ze regelmatig komt, wordt haar vertrouwen getest door onbekende mannen: “Angst went nooit. Als ik verkeerd had gepraat, had Stan me daar neergeschoten.” Liefde en dreiging worden één pakket en loyaliteit verandert in een soort overlevingsstrategie.

In haar boek duiken ook andere grote namen op. Apolonia zegt dat Stanley waarschuwde voor vastgoedman Willem Endstra, de zogeheten 'bankier van de onderwereld.' Ze spreekt over verdwenen geld en spanningen die hoog opliepen. Ook verwijst ze naar een brief die Stanley zou hebben ondergebracht bij advocaat Bram Moszkowicz, met gevoelige informatie over het IRT-schandaal. Een schandaal waarbij Stanley Hillis onder toeziend oog van de politie ongegeneerd zijn drugshandel kon uitbreiden. Bewijzen heeft ze niet, benadrukt ze. Het is haar overtuiging en haar lezing van wat er speelde. Zelfs bij de liquidatie van Stanley plaatst ze vraagtekens. ‘’Hoe kon de politie zo snel ter plaatse zijn? Waarom stond er vrijwel direct een arrestatieteam klaar? Dat kan niet binnen vijf minuten. Er klopt aan alle kanten niks.” Het zijn geen harde beschuldigingen, maar vragen die wel blijven hangen.

Ze schetst een wereld van villa’s, sieraden, sekshuizen en mannen met meerdere vrouwen tegelijk. Geld dat zo makkelijk rolt dat een ton te veel overmaken amper opvalt. “Toen was ik rijk, maar eigenlijk heel arm. Nu ben ik veel gelukkiger, wat me een stuk rijker maakt.’’ Na zijn dood trekt ze zich terug in een huisje in het bos. Drie jaar lang huilt ze bijna elke dag: “Ik wilde niet eens meer leven. Het duurt tien jaar voordat ik het gevoel kreeg dat ik echt afstand had genomen van die periode.’’

Inmiddels is Apolonia 67 jaar oud en noemt ze haar leven spiritueel. Ze werkt momenteel met mensen die traumatische ervaringen hebben. Ze praat nu over energie en machtsstructuren zoals ze vroeger sprak over loyaliteit en codes. “Door mijn verleden van crimineel naar spiritueel hoop ik dat mensen mij anders zien.” Ze weet dat veel mensen haar altijd zullen blijven zien als de vrouw van. Die stempel raak je niet zomaar kwijt, maar haar boodschap is helder: de onderwereld is geen film of Netflix-serie. ‘’Het is geen snelle weg naar vrijheid, je leven is niks waard. En nu is het nog harder dan toen.”

Met Van Donker Naar Licht wil ze haar verhaal vertellen zonder dat anderen dat doen. Niet om iets goed te praten of om het te verheerlijken, maar om te laten zien wat er achter de façade van macht en geld schuilgaat. Het is het verhaal van de vrouw van de zwaarste crimineel van ons land, maar uiteindelijk vooral van een meisje dat dacht dat ze vrijheid vond in het rebelse leven, en pas jaren later ontdekte wat echte vrijheid betekent.