Waarom horrorfilms veel meer winst maken dan elk ander genre

Daar bleef het niet bij. Ook The Backrooms, gebaseerd op de populaire internethorror over eindeloze gele kantoorruimtes, groeide uit tot een enorme bioscoophit. De film van Kane Parsons, die als tiener bekend werd met zijn YouTube-video's over de Backrooms-mythe, bewees opnieuw dat een origineel horroridee met een relatief bescheiden budget een gigantisch publiek kan trekken.

Voor de oplettende volgers van Hollywood is dit fenomeen allesbehalve nieuw. Al ruim een kwart eeuw bewijzen horrorfilms dat een klein budget geen obstakel hoeft te zijn voor een groot financieel succes. De bekendste voorloper is zonder twijfel The Blair Witch Project uit 1999. De film kostte naar schatting slechts enkele tienduizenden dollars om te maken, al liepen de totale kosten door marketing en nabewerking uiteindelijk iets hoger op. De opbrengst was ongekend. Wereldwijd bracht de film bijna 250 miljoen dollar op. Daarmee werd het een van de meest winstgevende films ooit.

Het succes zat niet alleen in de film zelf, maar ook in de slimme promotie. Via internet werd gesuggereerd dat de gevonden videobeelden echt waren. In een tijd waarin sociale media nog niet bestonden, zorgde die mysterieuze campagne voor een enorme mond-tot-mondreclame. Bioscoopbezoekers wilden zelf ontdekken of ze naar fictie of werkelijkheid keken.

Enkele jaren later volgde opnieuw een revolutie met Saw. De bloederige thriller uit 2004 werd gemaakt voor ongeveer 1,2 miljoen dollar, maar groeide uit tot een wereldwijd succes met meer dan 100 miljoen dollar opbrengst. Nog belangrijker was dat de film uitgroeide tot een complete franchise met talloze vervolgen. Saw bewees dat een sterk concept veel belangrijker kan zijn dan dure special effects of bekende acteurs. Misschien nog indrukwekkender was Paranormal Activity. Regisseur Oren Peli maakte de film in zijn eigen huis voor ongeveer 15.000 dollar. Dankzij de minimalistische aanpak, beveiligingscamera's en nauwelijks zichtbare special effects voelde alles juist angstaanjagend realistisch. Nadat distributeur Paramount de film oppikte, groeide ook deze productie uit tot een wereldwijde sensatie die bijna 200 miljoen dollar opleverde.

De rode draad is opvallend duidelijk. Horrorfilms hebben eigenschappen die andere genres nauwelijks bezitten. Waar actiefilms afhankelijk zijn van spectaculaire explosies, bekende sterren en ingewikkelde computereffecten, draait horror juist om spanning, sfeer en verbeelding. Een donkere gang, een piepende deur of een onheilspellend geluid kan vaak veel enger zijn dan een duur digitaal monster. Juist daarom kunnen filmmakers met beperkte middelen veel bereiken. Een klein huis, een verlaten bos of een lege gang is vaak al voldoende als decor. Bovendien accepteren kijkers binnen het horrorgenre gemakkelijker onbekende acteurs. Dat maakt de productiekosten nog lager.

Daar komt nog een belangrijk voordeel bij. Horrorfilms spreken een trouw publiek aan. Fans bezoeken nieuwe films vaak direct in het eerste weekend en delen hun ervaringen massaal via sociale media. Een goede horrorfilm kan daardoor razendsnel uitgroeien tot een online gespreksonderwerp. Dat gebeurde eerder bij Paranormal Activity, maar ook dit jaar bij Obsession en The Backrooms, die beide profiteerden van TikTok, YouTube en enthousiaste mond-tot-mondreclame.

Ook voor filmstudio's zijn zulke projecten aantrekkelijk. Het financiële risico is beperkt. Wanneer een film van één miljoen dollar flopt, blijft de schade overzichtelijk. Slaat dezelfde film aan, dan kan de winst gigantisch zijn. Dat maakt horror misschien wel het meest aantrekkelijke genre vanuit zakelijk oogpunt.

Daarbij speelt ook de oorsprong van veel moderne horror een rol. Verhalen ontstaan steeds vaker op internet. De Backrooms begonnen als een simpele creepypasta, Slender Man ontstond op een forum en ook veel andere moderne horroriconen komen voort uit online gemeenschappen. Studio's zien dat deze verhalen vaak al een miljoenenpubliek hebben voordat er überhaupt een film wordt gemaakt.

De verwachting is dan ook dat deze trend voorlopig niet verdwijnt. Integendeel. Dankzij betaalbare digitale camera's, kunstmatige intelligentie en eenvoudige montagesoftware kunnen jonge filmmakers met relatief weinig geld steeds professionelere producties afleveren. Platforms als YouTube fungeren bovendien als een etalage waar nieuw talent zich direct kan bewijzen. Dat betekent niet dat elke goedkope horrorfilm automatisch een hit wordt. Originele ideeën blijven zeldzaam en publiek is kritisch. Maar de geschiedenis laat zien dat juist horror keer op keer bewijst dat creativiteit belangrijker kan zijn dan een enorme portemonnee.