Cesc Fàbregas is de gentleman die bewijst dat je ook met klasse de top kunt bereiken

Je leert iemand pas echt kennen wanneer het even tegenzit. Dat geldt voor het leven, maar misschien nog wel meer voor de voetballerij. Een wereld waarin trainers na een nederlaag regelmatig de schuld bij de scheidsrechter leggen, klagen over het speelschema of met zichtbare tegenzin de pers te woord staan.

Cesc Fàbregas liet woensdagavond zien dat hij uit ander hout is gesneden. Zijn Como had zojuist met 3-2 verloren van Feyenoord. De Italianen waren niet kansloos geweest, maar hadden na rust geen antwoord op de individuele klasse van Anis Hadj Moussa en het energieke spel van de Rotterdammers. Een pijnlijke nederlaag voor de ambitieuze club die dit seizoen voor het eerst in zijn geschiedenis op het hoogste Europese podium actief is.

Toch geen spoor van excuses bij Fàbregas. Sterker nog, de Spaanse trainer had zichtbaar genoten van zijn tegenstander. "Feyenoord is een heel goede ploeg. Een mooie ploeg om tegen te spelen. Ik denk dat we een vergelijkbare voetbalfilosofie hebben, maar vandaag waren zij beter", vertelde hij na afloop.

Fàbregas, die zelf ruim honderd Champions League-wedstrijden speelde, gebruikte zijn eigen ervaring om zijn jonge selectie een belangrijke les mee te geven. "Ik heb net tegen mijn jongens gezegd: voel je niet minderwaardig en laat je hoofd niet hangen. Dit hoort erbij. Feyenoord was beter dan wij. We feliciteren ze en schudden ze de hand."

Het zijn woorden die je niet iedere dag hoort van een trainer die zojuist een belangrijke Europese wedstrijd heeft verloren. Geen frustratie, geen verwijten, maar respect voor de tegenstander en vertrouwen in zijn eigen spelers.

Ook de sfeer in De Kuip maakte indruk. Fàbregas sprak over een Feyenoord vol energie en levenslust. Precies het soort ploeg dat hij zelf met Como probeert te bouwen. "Dit is het soort ploeg waar ik van houd en waar wij ook naartoe willen. Vandaag probeerden we dat opnieuw, maar het lukte net niet."

Gelijk ging zijn blik op de toekomst. In plaats van te blijven hangen in de teleurstelling, zag hij de nederlaag als een waardevolle ervaring voor zijn jonge spelers. "Hoe vaker we dit soort wedstrijden spelen, hoe meer we groeien. Over twee of drie jaar kan het zomaar een heel ander verhaal zijn."

Daarmee liet Fàbregas in een paar minuten zien waarom hij zo'n interessante trainer is. Hij erkent de kwaliteiten van zijn tegenstander, beschermt zijn eigen spelers en verliest zijn langetermijnvisie geen moment uit het oog. Dat is leiderschap, dat getuigt van klasse.

Laten we niet vergeten over wie we het hier hebben. Cesc Fàbregas was niet zomaar een goede voetballer. De Spanjaard behoorde jarenlang tot de beste middenvelders ter wereld.

Als zestienjarige maakte hij zijn debuut bij Arsenal, waar Arsène Wenger hem liet uitgroeien tot een van de belangrijkste spelers van de Premier League. Hij droeg de aanvoerdersband bij de Londense club, keerde terug naar zijn jeugdliefde Barcelona en won vervolgens met Chelsea twee Premier League-titels.

Om nog maar te zwijgen over zijn interlandcarrière. Twee Europese titels, een wereldtitel en de beslissende assist op Andrés Iniesta tijdens de WK-finale van 2010 tegen Nederland. Al worden we daar liever niet aan herinnerd.

Fàbregas speelde met Lionel Messi, Xavi, Andrés Iniesta en talloze andere wereldsterren. Hij werd getraind door grootheden als Wenger, Pep Guardiola, José Mourinho en Antonio Conte. Een betere voetbalschool kun je je nauwelijks voorstellen.

Toch presenteert hij zich niet als iemand die het allemaal wel weet. Integendeel. Hij blijft nieuwsgierig, leergierig en opvallend bescheiden. Dat bleek ook tijdens de persconferentie voorafgaand aan Feyenoord-Como. Toen de aanwezige journalisten opnieuw een vraag aan hem stelden in plaats van aan de naast hem zittende Martin Baturina, maakte hij met een glimlach duidelijk dat hij zelf niet zou spelen. Een klein moment, maar opnieuw tekenend voor zijn persoonlijkheid.

De Spaanse legende is onderdeel van een bijzonder voetbalverhaal. Daarvoor gaan we terug naar 2019. Como 1907, een voetbalclub uit een van de mooiste regio's van Italië, speelde destijds nog in de Serie D. Inderdaad, het vierde niveau van het Italiaanse voetbal.

Dat veranderde toen de club werd overgenomen door een investeringsmaatschappij achter de Indonesische Djarum Group, het zakenimperium van de steenrijke familie Hartono. De broers Robert Budi en Michael Bambang Hartono behoorden tot de rijkste mensen van Indonesië en zagen in Como veel meer dan alleen een voetbalclub.

Je kan slechtere plekken uitkiezen voor zo'n project: een voetbalclub aan het Comomeer, omringd door mondaine villa's, exclusieve hotels en internationale beroemdheden, heeft natuurlijk wel iets meer commerciële mogelijkheden dan de gemiddelde Italiaanse vierdeklasser.

De nieuwe eigenaren wilden Como ontwikkelen tot een internationaal merk, waarin voetbal, toerisme, mode en lifestyle samenkomen. Het historische stadion Giuseppe Sinigaglia, pal aan het meer, moest daarbij een belangrijke rol spelen.

De ambities gingen uiteraard verder dan mooie shirts verkopen en exclusieve hospitalityarrangementen aanbieden. Er moest ook op het veld gepresteerd worden.

De organisatie werd geprofessionaliseerd, de scouting uitgebreid en er werd stevig geïnvesteerd in spelers en faciliteiten. Voormalig Engels international Dennis Wise kreeg een belangrijke rol achter de schermen, Thierry Henry raakte als minderheidsaandeelhouder betrokken bij de club en landgenoot Marc-Jan Fledderus ging zich bemoeien met het technische beleid.

In 2022 kwam daar een bijzonder grote naam bij: Cesc Fàbregas. De Spaanse middenvelder streek neer om zijn indrukwekkende spelerscarrière af te sluiten en nam eveneens een belang in de club. Een jaar later hing hij zijn schoenen aan de wilgen en begon hij bij Como aan zijn trainersloopbaan. Eerst bij de jeugd, vervolgens als interim-trainer van het eerste elftal en daarna als assistent van Osian Roberts.

In 2024 promoveerde Como naar de Serie A. Na 21 jaar afwezigheid keerde de club terug op het hoogste Italiaanse niveau. Fàbregas werd vervolgens definitief aangesteld als hoofdtrainer. Zijn eerste seizoen in de Serie A eindigde op een knappe tiende plaats. Een jaar later volgde een ongekende prestatie: Como eindigde als vierde en plaatste zich voor het eerst in de clubgeschiedenis voor de Champions League.

Van de vierde divisie naar het miljoenenbal in zeven jaar tijd. Een sprookje, mogelijk gemaakt door Indonesische miljarden, maar op het veld steeds nadrukkelijker vormgegeven door een Spaanse voetbalprofessor.

Als je denkt dat Fàbregas simpelweg een paar goede spelers heeft gekregen en ze het veld op stuurt, vergist zich. De Spanjaard heeft een uitgesproken visie op voetbal. Zijn elftal wil de bal hebben, het spel controleren en de tegenstander onder druk zetten. In een competitie waarin tactische discipline en verdedigende organisatie traditioneel een grote rol spelen, kiest Como voor een opvallend aanvallende benadering.

Onder Fàbregas groeide de club uit tot een van de ploegen met het meeste balbezit in de Serie A. Zijn spelers bouwen geduldig op, zoeken voortdurend naar vrije ruimtes en proberen met slimme positiewisselingen de tegenstander uit elkaar te trekken. Zonder bal zet Como hoog druk, met de bedoeling de tegenstander zo snel mogelijk tot fouten te dwingen. De invloed van zijn voormalige trainers Wenger en Guardiola is duidelijk herkenbaar, waar Fàbregas zijn eigen touch aangeeft.

Daarbij speelt talentontwikkeling een hoofdrol. Como heeft bewust een jonge, internationaal samengestelde selectie opgebouwd, met spelers als Nico Paz, Martin Baturina en Jacobo Ramón. Technisch vaardige voetballers die durven te voetballen en nog volop ruimte hebben om zich te ontwikkelen.

Fàbregas is bovendien veel meer dan alleen de man die de opstelling bepaalt. Hij denkt actief mee over transfers, de samenstelling van de selectie en de langetermijnontwikkeling van de club.

In een uitgebreid interview met The Guardian vertelde hij eerder dit jaar hoe belangrijk het is om spelers binnen te halen die hongerig en bescheiden zijn, openstaan voor nieuwe ideeën en bereid zijn te leren. Het is een filosofie die verder gaat dan het aantrekken van de grootste namen.

Como investeert in moderne scouting, data-analyse, begeleiding en de ontwikkeling van jonge voetballers. Fàbregas werkt nauw samen met zijn staf om spelers niet alleen tactisch, maar ook mentaal beter te maken. Zijn eigen werklust is minstens zo indrukwekkend. Zo zou hij regelmatig werkdagen van zestien uur maken op het trainingscomplex van Como. Achter de ontspannen uitstraling schuilt een buitengewoon ambitieuze trainer die voortdurend bezig is zijn ploeg beter te maken.

Er is nog iets dat Fàbregas onderscheidt van veel collega's: zijn uitstraling. Waar de ene trainer negentig minuten langs de lijn staat te schreeuwen (hallo Simeone) en de ander permanent in een trainingspak rondloopt, heeft Fàbregas iets vanzelfsprekend stijlvols. Zijn verzorgde verschijning, rustige manier van spreken en zelfverzekerde houding geven hem de uitstraling van een moderne gentleman.

Het past ook wel bij de plek waar hij werkt. Como is niet alleen een voetbalclub, maar ligt ook aan een van de mooiste meren van Europa, midden in een regio waar Italiaanse elegantie en internationale allure samenkomen.

Maar stijl is natuurlijk meer dan een goed gekozen outfit. Het gaat om hoe je met mensen omgaat. Hoe je reageert wanneer iets tegenzit. Of je de prestaties van anderen kunt erkennen zonder je eigen ambities uit het oog te verliezen. Het zijn elementen waar Fàbregas in uitblinkt.

Neem zijn reactie op de wedstrijd tegen Feyenoord. Hij had kunnen wijzen op de blessure van Assane Diao, die al vroeg in de wedstrijd het veld moest verlaten. Hij had kunnen klagen over de druk van het spelen in De Kuip of over het gebrek aan ervaring van zijn jonge selectie.

Allemaal begrijpelijke verklaringen. In plaats daarvan prees hij de tegenstander, sprak hij zijn vertrouwen uit in zijn spelers en richtte hij de blik alweer op de toekomst. Dat is een vorm van zelfvertrouwen waarvoor je geen grote mond nodig hebt.

En dan te bedenken dat Cesc Fàbregas nog maar 39 jaar oud is. Zijn trainerscarrière staat nog relatief aan het begin, maar hij heeft nu al bewezen dat hij een elftal beter kan maken, jonge spelers kan ontwikkelen en een duidelijke visie kan vertalen naar resultaten.

Hoewel zijn naam inmiddels regelmatig in verband wordt gebracht met grotere clubs, koos hij ervoor om zijn avontuur bij Como voort te zetten. Niet direct voor de grootste naam of het hoogste podium gaan, maar bouwen aan iets waar hij zelf in gelooft.

Dat verraadt geduld, ambitie en vertrouwen in zijn eigen aanpak. Woensdagavond vertrok hij zonder punten uit Rotterdam. Feyenoord was de terechte winnaar en De Kuip vierde een prachtige Champions League-avond. Maar terwijl de Rotterdammers de overwinning vieren, laat de trainer van de tegenstander iets zien dat je succesvol kunt zijn zonder arrogant te worden. Dat je ambitie kunt combineren met bescheidenheid. En dat echte klasse zich niet alleen laat zien wanneer je wint, maar misschien nog wel meer wanneer je verliest.