Banksy is geen gewone kunstenaar. Hij is een fenomeen dat muren kaapt, oorlogen becommentarieert en ondertussen de kunstwereld een middelvinger geeft. Ooit weggezet als ordinaire kladderaar, nu een icoon dat volgens Britten zelfs boven Rembrandt en Monet hangt. Niet slecht voor iemand die je niet eens kunt aanwijzen in een rijtje.

Even over Reuters: dat is een van de grootste internationale persbureaus ter wereld. Ze leveren nieuws aan kranten, tv en websites overal ter wereld en staan bekend om hun serieuze onderzoeksjournalistiek. Geen roddelclub dus. En juist zij doken drie jaar lang in het konijnenhol en kwamen uit bij een naam die al langer rondzingt: Robin Gunningham. Of misschien David Jones, want ja, ook dat spoor ligt op tafel. De puzzelstukjes komen uit politiedossiers, reisgegevens en getuigenissen uit Oekraïne.

Het onderzoek kreeg een flinke kickstart in een gebombardeerd dorpje vlak bij Kiev. Daar doken ineens nieuwe Banksy-werken op. Getuigen zagen hoe een ambulance stopte, drie mannen uitstapten en binnen no time een muur veranderde in een kunstwerk. Twee waren er gemaskerd, één opvallend herkenbaar: een man met één arm en twee prothesebenen. Dat bleek Giles Duley te zijn, een fotograaf die vaker in oorlogsgebieden werkt.

En dan wordt het interessant. Een buurtbewoner kreeg foto’s te zien van mogelijke Banksy-kandidaten. Haar reactie was allesbehalve duidelijk. Ze ontkende, maar leek tegelijkertijd te herkennen wat ze zag. Precies dat soort momenten waar journalisten op aanslaan.

Dan duiken we terug naar het jaar 2000, in New York. Een reclamebord wordt bewerkt met een spuitbus en sarcasme. De dader wordt gepakt en de naam op het politierapport is Robin Gunningham. Dat is voor Reuters een cruciale schakel. Vanaf dat moment groeit Banksy uit tot een wereldwijd merk. Ironisch genoeg juist door onzichtbaar te blijven, want die anonimiteit is geen toeval. Volgens kunstkenners zorgt dat mysterie ervoor dat mensen blijven kijken, praten en vooral betalen. De spanning rond zijn identiteit is onderdeel van de aantrekkingskracht ervan.

Banksy is in elk geval geen lone wolf meer met een spuitbus. Hij is inmiddels uitgegroeid tot een merk met een bedrijf en een strategie erachter. Zijn werken brachten naar schatting honderden miljoenen op. En elke keer als iemand denkt dat ze hem bijna hebben ontmaskerd, stijgt de hype weer een paar graden. Reuters vindt dat het publiek recht heeft om te weten wie er achter zo’n invloedrijke kunstenaar zit, maar daarmee raken ze ook precies aan wat Banksy zo groot maakt: het mysterie.

Ja, er liggen sterke aanwijzingen. Ja, de naam Gunningham duikt steeds weer op. En ja, de link met een alias als David Jones maakt het verhaal nog plausibeler. Maar tegelijk blijft alles net vaag genoeg om twijfel te houden. Een veelvoorkomende naam met nauwelijks foto’s en een netwerk van mensen om hem heen. Zolang niemand het zeker weet, blijft Banksy nog altijd een schim met een spuitbus en een marketinggenie waar menig multinational jaloers op zou zijn.