Precies drie jaar geleden viel het doel voor Matthew
Perry. De man die als Chandler Bing een generatie leerde hoe je met sarcasme en
een ongemakkelijke danspas de pijn maskeert, overleed op 54-jarige leeftijd. Gisteren
bracht Netflix de indrukwekkende driedelige documentaire The One About
Matthew Perry uit. Het resultaat is een pijnlijk portret dat veel dieper
snijdt dan de bekende Hollywood-anekdotes. Dit is het verhaal van een man die
wanhopig zocht naar applaus, maar zijn grootste overwinning buiten de
schijnwerpers boekte. Wie aan Matthew Perry denkt, hoort direct de iconische
tune van
Friends. Tien jaar lang, 236 afleveringen, was hij de koning
van de gevatte opmerking. Maar de gisteren verschenen documentaire geeft gelijk
een ander beeld. We zien archiefbeelden van een uitzinnig publiek in de NBC-studio’s,
waarna de stem van zijn zus Mia Perry Bowick, er hard in hakt: “Iedereen dacht
dat hij de gelukkigste man op aarde was omdat de wereld aan zijn voeten lag. Maar
Matty was op dat moment eenzaam in een kamer vol met miljoenen mensen.”
Van Canada naar de ultieme roem
Zijn verhaal begint niet in Hollywood, maar in Canada. Matthew
groeit op met een drang om gezien te worden. Eerst op de tennisbaan, later op
het podium. Als hij begin twintig is, heeft hij één doel: beroemd worden. In de
documentaire horen we een opname van Matthew zelf, waarin hij zijn destijds naïeve
logica uitlegt: “Ik dacht echt dat roem alles zou oplossen. Ik wilde beroemd worden,
omdat ik dacht dat dat de leegte in mij zou opvullen.”
Toen hij in 1993 gecast werd als Chandler Bing, viel
alles op z’n plek. Matthew bracht zijn eigen onzekerheden en maniertjes in het
karakter. De klemtoon op de verkeerde woorden? Dat was puur Matthew. Het maakte
hem multimiljonair en in één klap wereldberoemd. Maar de leegte in hem ging niet
weg. Sterker nog, de druk om grappig te zijn werd zijn vijand. “Als het publiek
niet lachte, ging ik dood van binnen. Ik trilde van angst op de set,” bekende
hij destijds. Om die angst te verdoven, greep hij naar de fles. En later naar
de pillen.
“Aan mijn gewicht per seizoen kon je precies
aflezen waar ik verslaafd aan was.”
Terwijl miljoenen kijkers genoten van de chemie tussen
Chandler en Monica, voltrok zich achter de schermen een drama. In de
documentaire wordt uitgebreid stilgestaan bij de rauwe onthullingen die Matthew
zelf deed in zijn memoir Friends, Lovers and the Big Terrible Thing. Op het
absolute dieptepunt van zijn verslaving, ontstaan na een jetski-ongeluk in
1997, slikte hij maar liefst 55 zware Vicodin-pijnstillers per dag om überhaupt
te kunnen functioneren. Hij verzamelde de pillen via malafide artsen, vervalste
recepten en door tijdens bezichtigingen van huizen stiekem de medicijnkastjes
van vreemden leeg te trekken.
Deze destructieve levensstijl eiste een loodzware fysieke
tol. Matthew’s gewicht ging achteruit tot hij voor zijn lengte van 1,83 meter
nog maar 58 kilo woog. In de docu blikken familie en vrienden terug op zijn ijzingwekkende
eigen logica, waarmee hij destijds de ernst van zijn situatie blootlegde aan de
hand van de sitcom: “Als ik dikker was, was het alcohol. Als ik heel dun was,
waren het pillen. Aan mijn gewicht per seizoen kon je precies aflezen waar ik verslaafd
aan was.”
Een fortuin aan herstel
Zijn gevecht om nuchter te worden, was geen kwestie van
een paar weekjes rust nemen; het was een bittere, decennialange uitputting van
zijn eigen brein. De Netflix-docu onthult hoe Matthew ongeveer de helft van
zijn leven doorbracht in zorginstellingen en afkickcentra. In zijn wanhopige
jacht naar nuchterheid bezocht hij maar liefst 15 verschillende high-end
afklickklinieken, onderging hij 65 loodzware detox-kuren en bezocht hij naar
schatting zo’n 6.000 Alcoholics Anonymous (AA) bijeenkomsten.
Matthew gaf zelf toe dat hij in al die jaren zo’n 9
miljoen dollar had uitgegeven aan pogingen om clean te worden. Zelfs tijdens
zijn hoogtijdagen van Friends was de kliniek zijn thuis. Zo zat hij in
een afkickkliniek in de periode dat de legendarische aflevering rond het
huwelijk van Chandler en Monica werd opgenomen.
Het absolute dieptepunt: twee procent
overlevingskans
Hoe destructief de verslaving écht was, bleek in de
herfst van 2018. Jarenlang hield Matthew het op een ‘maag-darmperforatie’, maar
de werkelijkheid die de documentaire (en zijn memoir) schetst is vele malen
gruwelijker: door het extreme misbruik van opioïden scheurde zijn dikke darm volledig
af.
Toen hij het ziekenhuis werd binnengedragen, was de
situatie zo kritiek dat de artsen zijn familie vertelde dat hij nog maar twee
procent kans had om te overleven. Vervolgens belandde hij in een coma van twee
weken. Om hem in leven te houden, werd hij aan een ECMO-machine gekoppeld – een
apparaat dat de volledige hart- en longfunctie buiten het lichaam overneemt. Later
noemde Matthew dit een ‘Hail Mary’, een absolute wanhoopspoging van artsen. In zijn
eigen woorden: “Er lagen die nacht vijf mensen aan de ECMO-machine. De andere
vier stierven, ik was de enige die overleefde. Waarom ik? Er moest een reden
voor zijn.”
“Vergeet Chandler”: het echte nalatenschap
Het unieke aan de nieuwe documentaire is de nadruk op wat
Matthew Perry zelf zijn ‘echte werk’ noemde. Zijn boek – dat in 2022 uitkwam –
was geen poging om te cashen op nostalgie, maar een schreeuw om bewustwording. Aan
de hand van nooit eerder vertoonde foto’s, video’s en audio-opnames horen we de
acteur reflecteren op wat er écht toe deed in het leven: “Als ik sterf, wil ik niet
dat Friends het eerste is dat wordt genoemd. Ik wil dat het helpen van andere
verslaafden mijn erfenis is. Dat is het enige wat er echt toe doet.”
In zijn laatste levensmaanden was hij vastberaden om die
woorden om te zetten in een officieel instituut, maar hij overleed voordat hij
de papieren kon tekenen. Slechts een week na zijn plotselinge dood, maakten
zijn familie en vrienden zijn allerlaatste wens alsnog waar met de lancering
van de
Matthew Perry Foundation. Deze stichting vecht wereldwijd tegen het
stigma rondom verslaving en financiert opvang- en behandelingsprogramma’s. De
man die zelf decennialang moest vechten om clean te blijven, is zo alsnog de wegwijzer
geworden voor duizenden anderen die vastzitten in dezelfde hel.
Drie jaar later: wat blijft er over?
Het einde voor de
acteur kwam schokkend op 28 oktober 2023.
De acute effecten van ketamine, luidde het officiële rapport. Vandaag, precies drie
jaar later, weten we dat zijn dood geen simpel ‘ongelukje’ was. De documentaire
duikt in het grootschalige strafrechtelijke onderzoek dat volgde. Zo pakte justitie
meerdere personen op, waaronder zijn eigen live-in assistent (die de fatale
injecties gaf), artsen die hem zagen als een wandelende portemonnee, en de
beruchte ‘Ketamine Queen’ van Los Angeles. Verschillende figuren uit dit
netwerk hebben inmiddels schuld bekend of zijn veroordeeld en zitten nu voor
jaren achter slot en grendel.
Drie jaar na zijn dood is de leegte die hij achterliet
nog altijd voelbaar. Maar The One About Matthew Perry bewijst dat zijn
missie geslaagd is. Ja, we zullen altijd blijven lachen om Chandler Bing die
vastzit in een ATM-vestibule met Victoria’s Secret model Jill Goodacre. Maar door
zijn brute eerlijkheid kijken we nu ineens anders naar die momenten.
Matthew was een vechter die zijn eigen trauma’s
transformeerde in een handleiding voor overleving voor anderen. The One
About Matthew Perry is niet alleen een trip down memory lane, maar ook een monument
voor een man die de wereld wilde redden.