Vrij nemen voor GTA 6? Dit zijn je rechten volgens het arbeidsrecht

Nog even en de wereld staat op zijn kop. Na jaren wachten kunnen gamers eindelijk aan de slag met het nieuwste deel van Grand Theft Auto. De kans is groot dat er op 19 november flink wat werknemers met hun hoofd ergens anders zitten. Misschien staat de console al klaar, ligt de controller opgeladen op tafel en is de koelkast gevuld voor een lange gamesessie. Maar niet iedereen kan zomaar een dag vrij nemen. En wie denkt dat thuiswerken automatisch betekent dat er tussendoor wat tijd is voor een achtervolging door Vice City, kan ook bedrogen uitkomen. Hans Kamerbeek, advocaat bij Kamerbeek Advocaten, zette op LinkedIn een aantal herkenbare situaties op een rij. We nemen de belangrijkste arbeidsrechtelijke GTA-dilemma's onder de loep.

Stel: je vraagt 19 november vrij om vanaf het eerste moment met GTA VI aan de slag te gaan. Alleen hebben drie collega's die dag al vakantie aangevraagd. Kan je werkgever dan roet in het eten gooien?

Dat kan. Volgens artikel 7:638 van het Burgerlijk Wetboek moet een werkgever in principe rekening houden met de vakantievoorkeur van de werknemer. Maar bij gewichtige redenen, bijvoorbeeld wanneer de bezetting door meerdere afwezigen ernstig in gevaar komt, mag een aanvraag worden geweigerd. Je zult dus niet automatisch vrij zijn omdat Rockstar eindelijk de game uitbrengt waar je jaren op hebt gewacht.

Een nachtje doorspelen kan er behoorlijk inhakken. Maar wat als je op vrijdag 20 november zo vermoeid bent dat je geen stap meer kunt verzetten? Kun je je dan ziek melden en gewoon aanspraak maken op loon?

Het uitgangspunt van artikel 7:629 BW is dat je recht hebt op loondoorbetaling wanneer je door ziekte niet kunt werken. Gewone vermoeidheid doordat je vrijwillig de hele nacht hebt zitten gamen, is op zichzelf geen reden om je ziek te melden. Of er daadwerkelijk sprake is van arbeidsongeschiktheid door ziekte, hangt af van de medische situatie. Een nachtje GTA spelen is dus geen vrijbrief voor een extra vrije dag.

Je hebt je werk voor die dag afgerond, je baas zit in een vergadering en GTA VI staat al klaar. Kan dat ene uurtje gamen dan kwaad?

Jazeker. Tijdens werktijd ben je er om je overeengekomen werkzaamheden uit te voeren. Ook wanneer je je taken al hebt afgerond, betekent dat niet automatisch dat je de resterende uren naar eigen inzicht kunt invullen. De werkgever mag namelijk instructies geven over wat er tijdens werktijd gebeurt. Een potje GTA tussendoor zal dus eerst moeten worden afgestemd.

Thuiswerken maakt het verleidelijk om de console binnen handbereik te houden. Maar mag je werkgever eisen dat die tijdens werktijd uitstaat?

In beginsel mag een werkgever redelijke voorschriften geven over de uitvoering van het werk en de orde binnen de organisatie. Dat kan ook betekenen dat je tijdens werktijd niet zit te gamen. Of een werkgever precies kan eisen dat een console helemaal uit staat of buiten bereik ligt, hangt af van de omstandigheden en de redelijkheid van die instructie. Maar één ding is duidelijk: thuiswerken betekent niet dat je baas geen zeggenschap meer heeft over je werktijd.

Sommige gamers maken van hun hobby een bijverdienste. Maar stel dat je naast een fulltimebaan ook nog eens veertig uur per week GTA VI gaat streamen. Mag je werkgever daar een stokje voor steken?

Niet zomaar. Sinds 2022 geldt artikel 7:653a BW, waarin staat dat een werkgever nevenwerkzaamheden in principe niet zonder objectieve reden mag verbieden. Denk bijvoorbeeld aan risico's voor de gezondheid en veiligheid, overschrijding van de arbeidstijden of belangenconflicten. Als die veertig extra uren ervoor zorgen dat je structureel te weinig rust krijgt of de wettelijke arbeidstijden overschrijdt, kan een werkgever dus wel degelijk ingrijpen.

En dan de meest extreme situatie. Een werknemer raakt zo geïnspireerd door de game dat hij een collega uit diens dure auto trekt, ermee vandoor gaat en een paar uur gaat rondrijden. Is dat reden voor ontslag op staande voet?

Daar hoeft waarschijnlijk niet lang over te worden vergaderd. Ernstig wangedrag kan een dringende reden vormen voor ontslag op staande voet. Daarvoor gelden wel strenge wettelijke eisen en moet de werkgever onder meer direct handelen en de reden onverwijld meedelen. Maar een joyride met de auto van een collega is in ieder geval een bijzonder slecht idee. Zelfs als je in GTA VI inmiddels de hele politie achter je aan hebt zitten, geldt in het echte leven toch echt een andere spelregel.

De boodschap is duidelijk: GTA VI mag dan de release van het jaar zijn, de Nederlandse arbeidswetgeving neemt geen pauze. Een vrije dag aanvragen kan natuurlijk altijd, maar je werk laten liggen om een paar uur door Vice City te cruisen is een ander verhaal. Dus zorg dat je je vakantie op tijd regelt, maak afspraken met je werkgever en bewaar die controller voor na werktijd. Nog even geduld. Donderdag 19 november wacht Vice City op je.