Hoe de CIA samenwerkte met nazi’s in de strijd tegen het communisme

Redactie 10 jul 2015 Entertainment

Een gesprek met Eric Lichtblau, auteur van Nazi’s in Amerika. Hij schrijft voor The New York Times over politiek en financiën. Hij is deskundig op het gebied van de Amerikaanse verkiezingen en hij won de Pulitzer Prijs met een boek over wetsaanpassingen in de VS na 9/11. Een journalist die schrijft over het hier en nu. FHM sprak met hem.

Hoe kwam je ertoe een boek te schrijven over Nazi’s in Amerika?
Bij toeval hoorde ik in 2010 over een tot op dat moment geheim document op het Ministerie van Justitie. Het document zou informatie bevatten over de manier waarop nazi’s na de Tweede Wereldoorlog naar de VS werden overgebracht dan wel oogluikend werden toegelaten. Bekend was al dat een aantal nazi-wetenschappers in 1945 naar de VS waren gehaald om daar te werken aan onderzoek in het kader van wapenprogramma’s. De bekendste is Werner von Braun.

Lichtblau krijgt het document in handen en komt erachter dat niet een enkele maar duizenden ex-nazi’s hun heil vonden in het na-oorlogse Amerika. Honderden van hen werkten als spion of informant voor de geheime diensten en leefden een welvarend bestaan. Hun straf ontliepen ze. Lichtblau wist niet wat hij las. Het document werd voor hem een road map, hij ging op onderzoek uit: sprak historici, journalisten, politici en las ongeveer 6500 pagina’s aan brieven, documenten en andere stukken.

Waarom wilden de geheime diensten de nazi’s eigenlijk in dienst?
De Tweede Wereldoorlog was nog niet voorbij of De Koude Oorlog was al begonnen. Amerika was geobsedeerd door de angst voor het communisme. Dat moest wereldwijd bestreden worden, ook in Europa. En wie haatten de communisten het meest en hadden bovendien de meeste kennis over ze: de nazi’s. En zo kwamen voormalige jodenjagers, kampbewakers en ander tuig in dienst van de geheime diensten van de land of the free. Uit hun gelederen zouden, zo was de gedachte, de beste en meest gemotiveerde spionnen te rekruteren zijn. Lang niet altijd bleek dit ook het geval te zijn. Lichtblau geeft in zijn boek voorbeelden van grote blunders.

Zijn er ook nazi’s hogerop gekomen bij de CIA?
Lichtblau kent er één: Gustav Hilger. Tijdens de oorlog een vertrouweling van Adolf Hitler zelf en na de oorlog een hooggeplaatst analist bij de CIA (toen nog OSS). Net als de meeste nazi-wetenschappers maakte Hilger overigens niet of nauwelijks een geheim van zijn nazi-verleden. Dat gold niet voor de spionnen, die hielden hun verleden angstvallig verborgen uit angst voor uitzetting en straf.

In de jaren ’40 en ’50 was de angst voor het communisme voor de CIA de reden om met de nazi’s in zee te gaan. Moeten we vrezen dat de geheime dienst uit angst voor Islamitisch terrorisme in zee gaat met misdadige regimes en misdadigers die behulpzaam kunnen zijn in de war on terror?
Instanties als de CIA hebben soms geen andere keus dan af te gaan op informatie die afkomstig is van walgelijke mensen. In extreme gevallen valt dat misschien te verdedigen. Maar door nazi’s in te zetten als spionnen tijdens de Koude Oorlog, verbond de CIA zich met medewerkers van een regime dat verantwoordelijk is voor de grootste en gruwelijkste genocide in de wereldgeschiedenis. De informatie die ze erdoor verkregen was minimaal, in sommige gevallen zelfs schadelijk. Een dergelijke samenwerking kan niet worden verdedigd in de naam van de nationale veiligheid van de VS.

Nazi’s in Amerika is opgebouwd uit hoofdstukken, die ieder afzonderlijk verslag doen van een nazi die in Amerika een tweede thuisland vond. Niet iedere persoon werkte vervolgens ook voor de diensten. Anderen werden alleen oogluikend toegelaten door de immigratiedienst. O.a. nazi-generaal Karl Wolf, Otto von Bolschwing (mentor van Adolf Eichmann), SS-officier Tscherim Soobzokov, kampbewaker John Demjanjuk, raketingenieur Werner von Braun komen voorbij.

Een verbijsterend boek. Niet alleen door alle details die Lichtblau geeft over het leven van de nazi’s in de VS maar ook door zijn onthutsende schets over het lot van de slachtoffers van de nazi’s in het na-oorlogse Europa. Terwijl duizenden nazi’s een veilig onderkomen vonden in de VS, kregen hun slachtoffers meestal geen toegang tot Amerika. Velen van hen bleven na de bevrijding zelfs nog lange tijd in de concentratiekampen, nu onder toezicht van de geallieerden, niet zelden bewaakt door hun voormalige beulen.

Reageer op artikel:
Hoe de CIA samenwerkte met nazi’s in de strijd tegen het communisme
Sluiten